Atölye notu: Bir ibadet uygulamasında neyi göstermiyoruz?
Bir ibadet uygulamasında asıl tasarım kararı, ekrana ne koymadığınızdır. Mümin 360’ta Kur’an okunan, kıblenin bulunduğu, zikrin sayıldığı ve teheccüd rehberinin okunduğu ekranlarda reklam göstermiyoruz. Kullanıcıyı kovalayan bildirim, kaynağı belirsiz dinî metin, kullanıcıları birbiriyle kıyaslayan bir sıralama ve satın almaya zorlayan karanlık desenler de uygulamada yok.
Bu notta bu kararları nasıl verdiğimizi ve her birinin bize neye mal olduğunu anlatıyoruz. Uygulamayı kurma gerekçemiz vaka sayfasında da yazılı: bir ibadet uygulaması kullanıcısıyla günde beş kez buluşur. Bu sıklıkta her gereksiz unsur, bir yük olur.
Neden “göstermediklerimiz” listesi tutuyoruz?
Çünkü bir ibadet uygulamasında hata yalnız teknik bir sorun olarak kalmıyor. Yanlış bir vakit, kaynağı belirsiz bir rivayet ya da âyetin yanında duran bir reklam, kullanıcının güvenini doğrudan sarsar. Bu yüzden “eklemeyeceğimiz” şeyleri, eklediklerimiz kadar açık yazıyoruz.
Liste, her yeni özellikte ilk baktığımız yer. Bir fikir listedeki bir maddeye takılıyorsa, ne kadar cazip olursa olsun tasarıma girmiyor.
Mümin 360’ta bilerek koymadıklarımız
Kararları şu tabloda topluyoruz:
| Koymadığımız | Yerine yaptığımız | Bedeli |
|---|---|---|
| Kur’an okuma, kıble, zikir sayacı ve teheccüd ekranında reklam | Reklam yalnız liste ve araç ekranlarında, küçük bir bant olarak | Daha az reklam alanı |
| Kişiye göre hedeflenmiş reklam | Reklam ağından kişiselleştirilmemiş reklam istiyoruz | Daha düşük reklam geliri |
| Kovalayan bildirim | Bildirimler isteğe bağlı ve az | Daha az geri dönüş |
| Kaynaksız dinî metin | Rehber içeriklerini Diyanet kaynaklı hazırlıyoruz | Daha yavaş içerik üretimi |
| Kullanıcıları kıyaslayan sıralama | Alışkanlık kaydı yalnız kişinin kendisine ait | Paylaşılabilir “rekabet” anı yok |
| Sahte geri sayım, “son şans” ekranı | Satın alma ekranında açık fiyat ve yenileme bilgisi | Daha düşük dönüşüm |
Reklamı nerede göstermiyoruz?
Mümin 360 ücretsiz ve küçük bir reklam bandıyla ayakta duruyor; bunu saklamıyoruz. Ama reklamın duracağı yerin kuralı kesin: Kur’an’ın okunduğu ekran, kıble pusulası, zikir sayacı ve teheccüd ekranı reklamsız.
Bu ekranların ortak noktası, kullanıcının o anda ibadetin içinde olması. Bir âyetin altında beliren bir reklam, ne kadar küçük olursa olsun, o anı böler. Reklamı vakit listesi, dua kütüphanesi ya da takvim gibi bilgiye bakılan ekranlarda tutuyoruz.
İkinci karar reklamın içeriğiyle ilgili. Reklam ağları, kişiye göre hedeflenmiş reklamlarda uygulamanın bağlamına uymayan ürünler gösterebiliyor. Bu yüzden reklam ağından kişiselleştirilmemiş reklam istiyoruz. Bu tercih geliri düşürüyor; bilerek kabul ettiğimiz bir bedel.
Reklamı tamamen kaldırmak isteyen kullanıcı için ücretli bir seçenek var. Vakit, kıble, Kur’an ve zikir ise bu seçeneğin arkasında değil; herkese açık.
Bildirimde neyi yapmıyoruz?
Bildirim, ibadet uygulamasında en kolay kötüye kullanılan araç. Vaka sayfamızda yazdığımız ilke hâlâ geçerli: bildirimler isteğe bağlı ve az; uygulama kullanıcıyı kovalamaz, hatırlatır.
Bunu birkaç somut kurala çeviriyoruz:
- İzin, kullanıcının kararı. Vakit hatırlatmaları açılıp kapatılabiliyor; kapatan kullanıcı bir uyarı ekranıyla karşılaşmıyor.
- Suçlayan dil yok. “Namazını kaçırdın!” gibi bir cümle kurmuyoruz. Ünlem ve emoji kullanmıyoruz; dil davet dili.
- Tek bir dönüş hatırlatması. Uygulama iki gün açılmazsa nazik bir hatırlatma gönderiyoruz. Bunu bir seri hâline getirmiyoruz.
- Sessizlik saygıyla. Bildirim sesi, kullanıcının seçebileceği birkaç sakin seçenekle sınırlı.
Geri dönüş oranını artırmanın en hızlı yolu daha fazla bildirim göndermek. Biz bunu, uygulamanın varlık nedeniyle çelişen bir yol olarak görüyoruz.
Dinî içerikte neyi yazmıyoruz?
Kaynağını gösteremediğimiz bir dinî metni uygulamaya koymuyoruz. Bu, en çok emek isteyen kuralımız.
Bir âyet, sûre ve âyet numarasıyla; bir rehber içeriği, dayandığı kaynakla birlikte girer. Son güncellemede eklediğimiz 26 namaz rehberinin içeriği Diyanet kaynaklı. Kaynağı doğrulanamayan bir rivayeti “meşhur söz” diye eklemiyoruz. Fıkhî konularda kesin hüküm vermiyor, gerektiğinde kullanıcıyı bir müftüye danışmaya yönlendiriyoruz.
Vakitlerde de aynı titizlik geçerli. Türkiye’de vakitler Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yayımladığı veriden geliyor. Yurt dışında Diyanet yöntemiyle hesaplanıyor; kullanıcı isterse MWL, ISNA ya da Ümmü’l-Kurâ yöntemini seçebiliyor. İnternet yoksa vakitler telefonda hesaplanıyor.
Neden kıyaslama yok?
İbadeti bir yarışa çevirmek istemiyoruz. Mümin 360’taki alışkanlık kaydı yalnız kullanıcının kendisine ait; başka kullanıcılarla karşılaştıran bir tablo, liderlik listesi ya da rozet yarışı yok.
Kaçırılan bir günde uygulamanın tonu “tekrar başla” demek. Bir alışkanlığın sessiz kaydını tutmak ile kullanıcıyı başkalarıyla ölçmek arasındaki çizgiyi, ürünün en hassas yeri olarak görüyoruz. Bu alanda düşünmeye devam ediyoruz; atölyede yeni sürüm üzerinde çalışıyoruz.
Bu kararlar başka ürünlere nasıl taşınır?
Benzer bir “koymadıklarımız” listesi, hassas bir alanda çalışan her ürüne uyar: sağlık, çocuk, finans ya da inanç. Böyle bir liste kurarken şu soruları sormanızı öneririz:
- Kullanıcı hangi ekranda en savunmasız ya da en odaklı?
- Hangi bildirim, kullanıcı için değil yalnız bizim ölçümümüz için var?
- Hangi içerik iddiasının kaynağını gösteremiyoruz?
- Satın alma ekranında, kullanıcının sonradan şaşıracağı bir bilgi var mı?
Apple’ın App Review Guidelines belgesindeki 5.6 maddesi de kullanıcıyı istemediği satın almaya kandırmayı ve manipülasyonu açıkça yasaklıyor. Mağaza tarafındaki diğer kuralları App Store ret nedenleri yazısında topladık. Verinin cihazda kalmasının bu tür ürünlerdeki yerini local-first uygulama nedir yazısında anlattık.
Sık sorulan sorular
Mümin 360 ücretli mi?
İndirmesi ücretsiz. Namaz vakitleri, kıble, Kur’an ve zikir herkese açık. Reklamı kaldırmak ve ek ezan sesleri gibi konfor özellikleri için isteğe bağlı bir ücretli seçenek var.
Mümin 360’ta reklam var mı?
Var. Uygulama küçük bir reklam bandıyla ayakta duruyor. Kur’an okuma, kıble, zikir sayacı ve teheccüd ekranlarında reklam göstermiyoruz ve reklam ağından kişiselleştirilmemiş reklam istiyoruz.
Bildirimleri kapatabilir miyim?
Evet. Vakit hatırlatmaları ve diğer bildirimler isteğe bağlı. Kapattığınızda uygulama sizi yeniden açmaya zorlamaz; vakitleri uygulamanın içinden görmeye devam edersiniz.
Vakitler hangi yönteme göre hesaplanıyor?
Türkiye’de vakitler Diyanet’in yayımladığı veriden gelir. Yurt dışında Diyanet yöntemi esastır; kullanıcı MWL, ISNA ya da Ümmü’l-Kurâ yöntemini de seçebilir. İnternet yoksa vakitler telefonda hesaplanır.
Hassas bir alanda, kullanıcısının güvenini önceleyen bir uygulama düşünüyorsanız, nasıl çalıştığımızı mobil uygulama geliştirme sayfamızda bulabilir ya da bize yazabilirsiniz. Uygulamanın hangi aşamalardan geçtiğini mobil uygulama yaptırmak yazısında anlattık.
