Alâeddin Yavaşça
1926 – 2021
Kadın hastalıkları ve doğum uzmanlığını bestekârlıkla birlikte yürüten ses sanatçısı. Anadolu Ajansı 652 bestesinden söz eder, Vikipedi 140 civarında eser sayar. 1991’de Devlet Sanatçısı oldu, 2008’de Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’nü aldı; İTÜ Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı’nda ders verdi.
Hayatı
Alâeddin Yavaşça 1 Mart 1926'da Kilis'te doğdu. Anadolu Ajansı tam adını Mehmet Alâeddin olarak verir. Müzik eğitimine Batı müziği keman dersleriyle başladı; sonra klasik Türk musikisinde Sadettin Kaynak, Münir Nurettin Selçuk, Suphi Ezgi, Hüseyin Sadeddin Arel ve Zeki Arif Ataergin gibi isimlerden yararlandı. TDV İslâm Ansiklopedisi de Münir Nurettin Selçuk'un öğrencileri arasında onu sayar.
İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1951'de bitirdi ve kadın hastalıkları ile doğum uzmanı olarak çalıştı. Vikipedi, Haseki Hastanesi'nde başhekimlik yaptığını (1985–1990) belirtir. Hekimlikle musikiyi birlikte yürüttü: Anadolu Ajansı eserlerinden 82'sini hastanelerde çalıştığı yıllarda bestelediğini aktarır. 1950'den itibaren İstanbul Radyosu'nda solist ve icracı olarak yer aldı. 1990'dan sonra İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı'nda profesör olarak ders verdi. Dört kitabı yayımlandı; bunlar Türk musikisinde beste ve kendi eserleri üzerinedir.
Musikideki yeri
Yavaşça, hem bestekâr hem icracı olarak anılır. Eserleri çok sayıda formu kapsar: peşrev, saz semâisi, medhal, etüd gibi çalgı eserleri; şarkı ve çocuk şarkıları; ilâhi ve Mevlevî âyini. Mevlevî âyininin adı ve makamı kaynaklarda verilmez. Eserlerinin makam ve usul dağılımı da kaynaklarda ayrıntılı değildir.
Eser sayısı ve ödüller
Eser sayısı kaynağa göre değişir. Anadolu Ajansı vefat haberinde 652 beste ve 256 ödülden söz eder; Vikipedi maddesi ise yaklaşık 140 eser sayar. İki rakam arasındaki fark, kaynakların farklı şeyleri (bütün besteler ya da yayımlanmış ve belgeli eserler) saymasından doğuyor olabilir; kaynaklar bunu açıklamaz.
Vikipedi'ye göre 1991'de Devlet Sanatçısı unvanını aldı, 2008'de Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'nü (müzik dalı), 2010'da TBMM Üstün Hizmet Ödülü'nü kazandı.
Tanınmış eserleri
- "Başka söz söylemem aşktan yana ben" — Vikipedi'nin andığı eserlerden
- "Şen gözlerinle yüzüme bir baktın" — aynı listeden
- "Artık bu solan bahçede bülbüllere yer yok" — Anadolu Ajansı'nın vefat haberinde bestelerinden biri olarak anılır
Mirası
23 Aralık 2021'de, 95 yaşında İstanbul'da öldü. Atatürk Kültür Merkezi'nde düzenlenen törenin ardından cenaze namazı Fatih Camii'nde kılındı. Ömrünün büyük bölümünü sahnede, radyoda ve konservatuvar derslerinde geçiren, hekimlikle bestekârlığı birlikte yürüten bir isim olarak anılır.