Bekir Sıdkı Sezgin
1936 – 1996
Dinî ve din dışı mûsikîyi aynı yetkinlikle seslendiren hânende ve bestekâr. İzmir Radyosu’nun ardından Türk Mûsikisi Devlet Konservatuvarı’nda repertuvar ve üslup hocalığı yaptı. 1962’den ölümüne dek Mevlevî âyininden çocuk şarkısına uzanan formlarda yüze yakın eser besteledi.
Hayatı
Bekir Sıdkı Sezgin 1 Temmuz 1936'da İstanbul'da, Şehremini semtinde doğdu. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre babası Kemah'ın Hüdü köyünden Kādirî şeyhi Hâfız Hüseyin Efendi, annesi Feride Hanım'dır. Anne ve baba ilk musiki hocalarıdır: ud çalan annesinden şarkı, babasından Kur'ân tilâveti ile mevlid, ilâhi, durak, tevşîh, na't ve ezan gibi dinî formları öğrendi. Babasının görevi nedeniyle ilk ve ortaokulu Isparta ve Muğla'da okudu, hıfzını 1950'den sonra tamamladı. 1952'de İstanbul'da Pertevniyal Lisesi'ne, bir yıl sonra Belediye Konservatuvarı'na girdi. Hâfız Fahri Tükel, Hâfız Mecit Sesigür, Hâfız Mahmut Öncü ve İzmir'de Mehmed Râkım Elkutlu'dan meşk etti. Konservatuvarda Mesut Cemil Tel, Şefik Gürmeriç, Münir Nurettin Selçuk ve Nevzat Atlığ'dan yararlandı; Sadettin Kaynak'la da orada tanıştı.
Askerliğinden sonra 1958'de İzmir'e yerleşti, 1959'da İzmir Radyosu'na girdi ve iki yıl sonra solist oldu. 1965'te birinci sınıf sanatçı, 1974'te İzmir Radyosu klasik koro şefi oldu. 1975–1976 ders yılında İstanbul'da açılan Türk Mûsikisi Devlet Konservatuvarı'nın şan bölümünde repertuvar hocalığına atandı ve İstanbul'a taşındı. 1981 sonunda TRT'den emekli oldu; 1982'de İTÜ'ye bağlanan konservatuvardaki görevi ölümüne dek sürdü. 10 Eylül 1996'da kalp krizinden öldü ve Sahrâyıcedid Mezarlığı'na gömüldü.
Musikideki yeri
TDV, onun dinî ve din dışı musikiyi aynı yetkinlikle seslendirdiğini, aruz veznine hâkimiyetini, kafa ve göğüs seslerini kullanışını ve yumuşak üslubunu öne çıkarır. Perde basma konusundaki hassasiyeti yüzünden çevresinde "perdeci" diye anılırdı. Musikinin kitaplardan değil, meşk yoluyla "iyi bir ağızdan" öğrenilebileceğini savundu. Gazinolarda hiç okumadı. 1978'de Sheraton Oteli'nde verdiği konser İstanbul'daki ilk konseriydi; 1981'de Topkapı Sarayı Bâbüssaâde önündeki konseri en başarılı icralarından biri sayılır. Yurt içinde ve Almanya, Belçika, Fransa, Hollanda, İtalya, İngiltere, İspanya ve Japonya'da konser verdi. Çok az plak doldurdu. Son icra çalışması, İsmâil Dede Efendi'nin nevâ Mevlevî âyinidir.
Konservatuvardaki görevi repertuvar ve üslup hocalığıdır. "Geç dönem klasik üslubun en saf temsilcisi" ise bir değerlendirmedir ve kaynaklarda bu biçimde yer almaz.
Tanınmış eserleri
TDV, 1962'de bestelediği, sözleri Yavuz Sultan Selim'e ait ağır aksak usulündeki şehnaz şarkısını ilk bestesi olarak verir. O tarihten ölümüne kadar yaklaşık yüz eser besteledi. Formlar arasında Mevlevî âyini, tevşîh, durak, salâ, şuğul, ilâhi, na't, münâcât, peşrev, saz semâisi, kâr-ı nâtık, kârçe, beste, ağır ve yürük semâi, şarkı ve çocuk şarkısı sayılır. Son bestelerinden biri, Mustafa Tahralı'nın güftesiyle yaptığı hüzzam kâr-ı nâtıktır. Mevlevî âyininin adı ve tarihi kaynaklarda verilmez.
Mirası
Öğrencileri arasında oğlu Hüseyin Kutsi Sezgin (ses sanatçısı, neyzen ve koro şefi), Doğan Dikmen, Serhat Sarpel, Necmettin Yıldırım, Aytaç Ergen ve Fatih Salgar yer alır. TDV İslâm Ansiklopedisi müellif kadrosunda da çalıştı. 1981–1982'de yayımlanan San'at ve Kültürde Kök dergisinin genel yönetmenliğini yaptı; derginin yirmi iki sayısında musiki usulleri ve meseleleri üzerine yazılar yazdı ve dinî ile din dışı formlarda notalar yayımladı. 1993–1994'te Yapı Kredi Kültür Yayınları'nın "Büyük Besteler Büyük Ustalar" ve "Güldeste" kayıt serilerinin müzik danışmanlığını yürüttü.