Bayan Kağan

Avar İmparatorluğu'nun kurucusu; Tuna havzasına yerleşti, Bizans'ı yıllık vergiye bağladı.

Kimdi, nereden geldi

Bayan Kağan, Avar Kağanlığı'nın kurucusu ve ilk kağanı kabul edilir. İngilizce Vikipedi saltanatını 562-602 olarak verir; Livius.org ise Baian'ı yaklaşık 560-582/83 arasına koyar. Avarlar 557'de İstanbul'a bir elçilik göndererek Bizans'a ilk kez görünmüş, altın karşılığında Bizans adına başıbozuk boyları yola getirmeyi kabul etmişti. Vikipedi, Avar toplulukla birlikte Bulgar boylarının da bu göçe katıldığını, 562'de Bayan'ın bir önceki hükümdar olan Kutrigur hanı Zabergan'ın yerine Avarların ve Bulgarların başına geçtiğini yazar. Avarların etnik kökeni ve Göktürklerle ilişkisi tartışmalıdır; Vikipedi onları karma bir göçebe topluluk olarak anlatır.

Pannonia'ya yerleşme

Bayan'ın Avarları Bizans'tan Tuna'nın güneyinde, Moesia'da toprak istedi. Bizans reddedince 563'te Kuzey Karpatlar'ı dolaşıp Almanya'ya yöneldi. Frank kralı Sigebert I'e karşı Elbe'de geri çevrildi. Vikipedi 566'da Thuringia'da Sigebert'i yendiğini yazar; World History Encyclopedia Frank güçlerini 570'te yendiğini söyler. İki kaynak arasında tarih farkı vardır. Sığınacak toprak bulamayan Bayan, 566-567 kışında Lombard kralı Alboin'in ittifak önerisini kabul etti. Livius, bu ittifakın büyük ödünlerle yapıldığını belirtir. Gepid Kralı Cunimund 567'de iki yönden saldırıya uğradı ve öldü. Vikipedi'ye göre Bayan, Cunimund'un kafatasından bir kadeh yaptırıp müttefikine armağan etti. Gepidler'in toprakları Avarların eline geçti. Nisan 568'de Alboin Lombardlar'la birlikte İtalya'ya çekildi, Avarlar Pannonia'ya yerleşti; kağanlığın merkezi Tuna havzası oldu.

Bizans'la ilişkiler

Livius'a göre 574/75 kışında yapılan antlaşma, Bizans'ın Avarlara yıllık ödemesini 80.000 solidus olarak belirledi. Sirmium kuşatması Livius'ta 579-582 arasında üç yıl, Vikipedi'de iki yıl sürer; her ikisi de şehrin 582'de düştüğünü gösterir. Sonra Singidunum alındı ve Bizans'ın iç Balkanlar'daki gücü zayıfladı; Slavlar boşalan topraklara akın etti. 582'de yeni imparator Maurice'ten 100.000 solidus (yaklaşık bin libre altın) koparıldı. 592'den sonra Maurice'in Balkan seferleri Avarlar'ı Tisa kıyısında yenilgiye uğrattı; Phokas'ın 602'deki isyanı Bayan'ı kurtardı.

Ölümü ve mirası

Vikipedi ve World History Encyclopedia Bayan'ın 602'de öldüğünü yazar. WHE bu ölümü Balkanlar'daki bir veba salgınıyla ilişkilendirir; Vikipedi, devletinin o sırada güvenceye alındığını belirtir. Livius'ta Baian'ın dönemi 582/83'te biter; yani kaynaklar arasında yirmi yıllık fark vardır ve bu fark ardışık kağanların adlandırılmasından kaynaklanıyor olabilir. Yerine oğlu II. Bayan geçti. Avar Kağanlığı batıda bugünkü Avusturya'dan doğuda Pontus bozkırlarına uzanan bir devlet olarak sonraki iki yüz yılın Orta Avrupa'sında önemli bir güç kaldı.

Kronoloji

• 557 — Avar elçiliği İstanbul'da
• 562 — Bayan'ın kağanlığı
• 567 — Gepidlerin yenilmesi
• 568 — Avarların Pannonia'ya yerleşmesi
• 582 — Sirmium'un düşmesi, 100.000 solidus
• 602 — Ölümü (Vikipedi, WHE)