Web sitem yavaş: hız neden önemli, nasıl ölçülür, nasıl düzelir?
Yavaş bir web sitesi ziyaretçiyi kaçırır ve arama görünürlüğünü zayıflatır. Hızı Google’ın Core Web Vitals metrikleriyle ölçeriz: ana içeriğin yüklenmesi (LCP) 2,5 saniyeyi, etkileşime tepki (INP) 200 milisaniyeyi, yerleşim kayması (CLS) 0,1’i geçmemeli. Ölçüm için PageSpeed Insights ve Search Console yeterlidir. Yavaşlığın nedeni çoğu zaman büyük görseller, ağır tema ve eklentiler, üçüncü taraf betikler ya da yavaş sunucudur. Aşağıda her birini ve çözümünü anlatıyoruz.
Web sitesi hızı neden önemli?
Ziyaretçi beklemez. Telefonda, zayıf bir bağlantıda, sayfa birkaç saniye boş kalırsa geri tuşuna basar. O kişi sizin müşteriniz olabilirdi.
Hız aynı zamanda bir güven işaretidir. Takılan bir menü, yüklenirken zıplayan bir düğme, geç açılan bir form “bu işletme işini özenle yapıyor mu?” sorusunu sessizce doğurur.
Arama tarafında da hız önemlidir. Google, sayfa deneyimini sıralama sinyallerinden biri olarak kullanır. Tek başına bir sayfayı ilk sıraya taşımaz; içerik her zaman önce gelir. Ama benzer içerikler arasında yavaş sayfa geride kalabilir. Hız, teknik SEO kontrol listesi yazımızdaki maddelerden yalnızca biri; ama en kolay hissedilenidir.
Core Web Vitals nedir, eşikler neler?
Core Web Vitals, Google’ın sayfa deneyimini ölçmek için kullandığı üç temel metriktir. Eşikleri Google’ın web.dev üzerindeki belgelerinde yayımlanır. Bir sayfanın “iyi” sayılması için ziyaretlerin en az yüzde 75’inde bu sınırların altında kalması gerekir.
| Metrik | Neyi ölçer? | İyi | İyileştirilmeli | Zayıf |
|---|---|---|---|---|
| LCP — Largest Contentful Paint | Sayfadaki en büyük içeriğin (çoğu zaman ana görsel ya da başlık) ekranda belirme süresi | 2,5 s ve altı | 2,5–4 s | 4 s üzeri |
| INP — Interaction to Next Paint | Bir tıklamaya ya da dokunuşa sayfanın görsel tepki verme süresi | 200 ms ve altı | 200–500 ms | 500 ms üzeri |
| CLS — Cumulative Layout Shift | Sayfa yüklenirken öğelerin beklenmedik biçimde yer değiştirmesi | 0,1 ve altı | 0,1–0,25 | 0,25 üzeri |
INP, 2024’te FID’nin yerini aldı. FID yalnızca ilk etkileşimin gecikmesine bakıyordu. INP ise ziyaret boyunca yapılan etkileşimlerin tamamını hesaba katar. Bu yüzden ağır betik yükü olan siteler INP’de daha kolay takılır.
Hızı nasıl ölçersiniz?
Laboratuvar verisi ile saha verisi arasındaki fark
İki tür ölçüm vardır ve ikisi farklı şeyler söyler.
Laboratuvar verisi, sayfanın kontrollü bir ortamda, belirli bir cihaz ve bağlantı varsayımıyla yüklenmesidir. Lighthouse bu tür bir ölçüm yapar. Hızlıdır, tekrarlanabilir ve sorunun nedenini gösterir. Ama gerçek ziyaretçinin deneyimi değildir.
Saha verisi, gerçek ziyaretçilerin Chrome tarayıcısından toplanan ölçümlerdir. Google’ın değerlendirmede kullandığı veri budur. Yeterli trafiği olmayan sitelerde saha verisi oluşmayabilir.
İkisi çelişebilir. Laboratuvarda iyi görünen bir sayfa, eski telefonlardan giren ziyaretçilerde yavaş olabilir. Karar verirken saha verisine, nedeni bulurken laboratuvar verisine bakarız.
PageSpeed Insights
PageSpeed Insights adres girerek kullanılan ücretsiz bir araçtır. Üst kısımda varsa saha verisini, altında Lighthouse ile yapılan laboratuvar ölçümünü gösterir. Mobil ve masaüstü sonuçlarını ayrı ayrı inceleyin. Sorunların çoğu mobilde ortaya çıkar.
Raporun alt kısmındaki öneriler, hangi görselin ya da betiğin yükü artırdığını tek tek listeler. Buradan başlamak çoğu zaman yeterlidir.
Search Console Core Web Vitals raporu
Search Console’daki Core Web Vitals raporu, tek tek sayfalara değil, benzer sayfa gruplarına bakar. Hangi adres grubunun hangi metrikte zayıf kaldığını gösterir. Bir düzeltmeden sonra “doğrulamayı başlat” ile sonucu takip edebilirsiniz. Saha verisi birikimli olduğu için iyileşmenin rapora yansıması birkaç hafta sürer.
Ölçerken nelere dikkat etmeli?
Tek bir ölçüme güvenmeyin. Lighthouse sonuçları ağ durumuna ve sunucunun o anki yüküne göre değişir. Aynı sayfayı birkaç kez ölçüp ortalamaya bakmak daha sağlıklıdır.
Yalnızca ana sayfayı ölçmeyin. Ziyaretçilerin çoğu aramadan doğrudan bir hizmet sayfasına ya da bir yazıya gelir. En çok ziyaret alan birkaç sayfayı ayrı ayrı ölçün.
Ölçümleri bir yere not edin. Tarih, sayfa, cihaz türü ve üç metriğin değeri yeterli. Bir değişiklikten sonra neyin iyileştiğini ya da bozulduğunu ancak böyle görebilirsiniz. Biz ölçümleri yayından önce ve sonra aynı sayfalarda tekrarlıyor, sonuçları sizinle paylaşıyoruz.
Bir site neden yavaşlar?
Yavaşlığın nedeni nadiren tek bir şeydir. Ama en sık karşılaştığımız nedenler bellidir.
- Büyük görseller. Telefon ekranında birkaç yüz piksel genişlikte görünecek bir fotoğraf, fotoğraf makinesinden çıktığı boyutta yükleniyor. En yaygın ve en kolay düzelen sorun budur.
- Ağır tema ve eklentiler. Hazır temalar, sizin kullanmadığınız onlarca özelliğin kodunu da her sayfada yükler. Her eklenti kendi betiğini ve stilini ekler. Bu konuyu WordPress mi, özel kodlanmış site mi? yazımızda ayrıntılı ele aldık.
- Üçüncü taraf betikler. Sohbet balonları, reklam ve izleme kodları, gömülü videolar, sosyal medya akışları. Her biri başka bir sunucudan yüklenir ve sizin kontrolünüz dışındadır. INP sorunlarının başlıca kaynağıdır.
- Yavaş sunucu. Sayfa daha yüklenmeye başlamadan sunucunun cevap vermesi uzun sürüyorsa, diğer iyileştirmeler sınırlı kalır.
- Önbellek yok. Her ziyarette sayfa sıfırdan üretiliyor, tarayıcı aynı dosyaları tekrar tekrar indiriyorsa site gereksiz yere yavaşlar.
- Fontlar. Çok sayıda yazı tipi ya da kalınlık, başka sunucudan yüklenen fontlar ve font gelene kadar metnin görünmemesi hem LCP’yi hem CLS’yi etkiler.
Hangi sorun nasıl düzelir?
Aşağıdaki tablo, en sık görülen sorunları belirtileri ve çözümleriyle birlikte gösteriyor.
| Sorun | Belirti | Çözüm |
|---|---|---|
| Büyük görseller | LCP yüksek, sayfa ağırlığı megabaytlarla ölçülüyor | Görselleri ekran boyutuna göre küçültmek, WebP ya da AVIF kullanmak, ekran dışındakileri geç yüklemek |
| Boyutu belirtilmemiş görseller | CLS yüksek, metin yüklenirken aşağı kayıyor | Görsellere genişlik ve yükseklik vermek, alan ayırmak |
| Ağır tema ve eklentiler | Kullanılmayan kod uyarısı, her sayfada çok sayıda dosya | Gereksiz eklentileri kaldırmak, kullanılmayan stil ve betikleri ayıklamak |
| Üçüncü taraf betikler | INP yüksek, tıklamaya geç tepki | Gerçekten gerekmeyenleri kaldırmak, kalanları geciktirmek ya da etkileşimle yüklemek |
| Yavaş sunucu | İlk bayt süresi uzun, her sayfa geç başlıyor | Sunucuyu iyileştirmek, statik sayfa üretmek, CDN kullanmak |
| Önbellek yok | Tekrar ziyarette de sayfa yavaş | Sayfa ve dosya önbelleği kurmak, doğru önbellek başlıkları vermek |
| Font yükü | Metin geç görünüyor ya da yüklenince yer değiştiriyor | Font sayısını azaltmak, fontu kendi sunucudan sunmak, önemli fontu önceden yüklemek |
Sırayla gitmek işe yarar. Önce görseller, sonra üçüncü taraf betikler, sonra tema ve sunucu. İlk iki adım çoğu sitede en çok farkı yaratır.
Ne zaman yeniden yapmak yamamaktan daha mantıklıdır?
Her yavaş site yeniden yapılmayı gerektirmez. Görselleri sıkıştırmak ve birkaç eklentiyi kaldırmak çoğu zaman yeterli olur.
Ama bazı durumlarda yamalar birbirinin üstüne biner ve sorun geri gelir. Şu işaretler, yeniden yapımın daha mantıklı olabileceğini gösterir:
- Hız sorununun kaynağı temanın kendisi; tema değişmeden düzelmiyor.
- Bir eklentiyi kaldırmak başka bir şeyi bozuyor; hangi parçanın neye bağlı olduğu belirsiz.
- Her güncellemeden sonra hız yeniden düşüyor.
- Site zaten tasarım ve içerik olarak eskimiş; hızı düzeltmek tek eksiği gidermiyor.
Yeniden yapım kararı verilirse, eski sitenin arama görünürlüğünü korumak ayrı bir iştir. Eski adreslerin yenilerine doğru yönlendirilmesi gerekir. Bunu web sitesi yenilerken SEO yazımızda adım adım anlattık.
Kendi sitelerimizi ve yaptığımız siteleri statik, hafif sayfalar olarak kuruyoruz. Hazır tema kullanmıyoruz. Yayından önce her sayfayı Lighthouse ile ölçüyor, hızlı açılan sayfaları hedefliyoruz. Yeni bir site düşünüyorsanız web tasarım ve geliştirme sayfamızda yaklaşımımızı anlatıyoruz.
Hız bir kez düzelir mi?
Hayır. Hız zamanla aşınır.
Yeni bir sayfaya sıkıştırılmamış bir görsel eklenir. Bir kampanya için izleme kodu konur ve kampanya bitse de kalır. Bir eklenti güncellenir ve yükü artar. Birkaç ay sonra, düzeltilmiş site yeniden yavaşlamıştır.
Bu yüzden hızı bakımın bir parçası olarak görüyoruz. Düzenli aralıklarla ölçüm yapmak, Search Console raporlarını izlemek, yeni eklenen görselleri ve betikleri kontrol etmek gerekir. Bakımda neler yapıldığını web sitesi bakımı neden gerekli? yazımızda anlattık.
Sık sorulan sorular
PageSpeed puanım düşük ama site bana hızlı geliyor. Hangisine inanmalıyım?
İkisine de, ama farklı amaçlarla. Siz siteyi muhtemelen hızlı bir bağlantıdan ve güçlü bir cihazdan açıyorsunuz. Ziyaretçilerinizin bir kısmı öyle değil. Laboratuvar puanı nedenleri gösterir; asıl karar için Search Console’daki saha verisine bakın.
Hız puanı sıralamayı doğrudan belirler mi?
Hayır. Lighthouse puanı bir sıralama sinyali değildir. Google’ın kullandığı, gerçek ziyaretçilerden gelen Core Web Vitals verisidir. O da içerik kalitesinin yerini tutmaz. Ama benzer içerikler arasında fark yaratabilir.
Hızlandırma eklentisi kurmak yeterli mi?
Bazen kısa vadede yardımcı olur. Önbellek ve dosya küçültme gibi işleri üstlenir. Ama sorunun kaynağı büyük görseller ya da ağır betiklerse eklenti onları ortadan kaldırmaz. Üstelik kendisi de bir eklentidir ve başka eklentilerle çakışabilir.
Hız düzeltmesi ne kadar sürer?
Kapsama bağlı. Görsel optimizasyonu ve gereksiz betiklerin kaldırılması çoğu zaman kısa sürer. Tema ya da sunucu kaynaklı sorunlar daha fazla çalışma ister. Önce ölçüyor, nedenleri sıralıyor, sonra yazılı bir plan paylaşıyoruz.
Özet
Web sitesi hızı hem ziyaretçi deneyimini hem arama görünürlüğünü etkiler. Google’ın Core Web Vitals eşikleri net: LCP 2,5 saniye, INP 200 milisaniye, CLS 0,1. PageSpeed Insights nedeni, Search Console gerçek ziyaretçi deneyimini gösterir. Yavaşlığın kaynağı çoğu zaman büyük görseller, ağır tema ve eklentiler, üçüncü taraf betikler, yavaş sunucu, önbellek eksikliği ve fontlardır. Yamalar yetmiyorsa yeniden yapım daha mantıklı olabilir. Her durumda hız, düzenli bakımla korunur.
Sitenizin hızını birlikte ölçmek ve neyin önce düzeleceğini sıralamak isterseniz SEO ve bakım sayfamıza bakabilir ya da bize yazabilirsiniz. Talebinize en geç iki iş günü içinde dönüyoruz.