Mâtürîdî
Ebû Mansûr Muhammed bin Muhammed el-Mâtürîdî es-Semerkandî
Türk dünyasının ana akım Sünnî kelâm mektebinin (Mâtürîdîlik) kurucusu; Hanefî akîdesini sistemleştirdi.
Mâtürîdî, Sünnî kelâmın (İslâm inanç ilmi) iki büyük ekolünden birinin — Mâtürîdîliğin — kurucusudur; adını Semerkand'ın Mâtürîd semtinden alır. Akıl ile vahyi uzlaştıran, insanın irade ve sorumluluğuna alan açan dengeli bir inanç anlayışı geliştirmiştir. Başlıca eserleri, tevhid konusundaki "Kitâbü't-tevhîd" ve tefsire dair "Te'vîlâtü'l-Kur'ân"dır. Özellikle Türkler arasında yaygınlaşan Hanefî-Mâtürîdî çizgi, sonraki yüzyıllarda Türk-İslâm dünyasının hâkim inanç anlayışı olmuştur. Mâtürîdî, aklın dinî düşüncedeki yerini savunan geleneğin öncüsüdür.