Necip Fâzıl Kısakürek
Çile ile İslâmcı şiirin zirvesi; Büyük Doğu mecmuasıyla bir kuşağı yetiştiren "Üstâd".
Hayatı
Necip Fâzıl Kısakürek, İstanbul'da doğdu; doğum yılı kaynaklarda 1904 ve 1905 olarak geçer: TDV İslâm Ansiklopedisi'nin özetinde 25 Mayıs 1905 (Çemberlitaş), Türkçe ve İngilizce Vikipedi'de 26 Mayıs 1904 yazılıdır. 25 Mayıs 1983'te İstanbul Erenköy'de öldü ve Eyüpsultan Mezarlığı'na gömüldü. İstanbul'da çeşitli okullara gitti; Bahriye Mektebi'nde öğrenim gördü (Vikipedi 1916-1919'u verir), ardından Darülfünun Felsefe Bölümü'ne devam etti. 1924-1925 arasında Paris'te Sorbonne'da felsefe okudu; bu öğrenimi TDV tamamlanmamış olarak anar.
Bir süre bankacılık yaptı, ayrıca Fransızca, konservatuvar, Güzel Sanatlar Akademisi ve Robert Kolej'de dersler verdi. 1934 dolaylarında Nakşibendî şeyhi Abdülhakim Arvâsî ile tanıştı; TDV ve İngilizce Vikipedi bu buluşmayı dinî ve edebî yönelişinde belirleyici sayar. Arvâsî 1943'te öldü. 1942'de memuriyeti bırakıp gazetecilik ve yayıncılığa yöneldi.
Şiiri ve tiyatrosu
Şiir kitapları Örümcek Ağı (1925), Kaldırımlar (1928), Ben ve Ötesi (1932) ve *Çile*'dir; Çile 1962'de yayımlandı. Tiyatro eserlerinde Tohum (1935), Bir Adam Yaratmak (1937-1938), Sabır Taşı (1940, 1947'de CHP piyes yarışmasında ödül aldı) ve Cinnet Mustatili (1955) öne çıkar. Anı kitabı O ve Ben 1974'te yayımlandı. TDV'ye göre şiirde biçim güzelliği ile manevî derinliği birleştirmeye çalıştı, duygu ile akıl arasında sentez aradı ve "Garip" hareketine karşı çıktı.
Büyük Doğu ve fikir hayatı
Büyük Doğu dergisini Eylül 1943'te çıkardı; çıkış tarihini TDV 1 Eylül, Vikipedi 17 Eylül verir. Dergi kesintilerle ve değişik biçimlerde 5 Haziran 1978'e kadar sürdü. Büyük Doğu Cemiyeti'ni 1949'da (TDV 1950) kurdu; 16 Kasım 1951'de aynı adlı günlük gazeteyi çıkardı. Yazıları nedeniyle birçok kez yargılandı; Vikipedi 1951'deki dokuz ay on iki günlük hükmü ve 1960'taki mahkûmiyeti anar. İngilizce Vikipedi, 1978'deki kovuşturmanın ardından derginin kapandığını yazar.
İngilizce Vikipedi, 1970'lerin sonundan itibaren İslâmcı çevreler için bir sembol hâline geldiğini belirtir; aynı kaynak, Siyon Protokolleri'nin Türkçe çevirilerini yayımlamasına ve antisemitik tezlere yer vermesine dikkat çeker, bu yön eleştiri konusudur. TDV ise onu daha çok şair ve düşünür olarak ele alır.
Etkisi ve mirası
1980'de Kültür Bakanlığı "Büyük Kültür Armağanı"nı aldı; yetmiş beşinci yaşında Türk Edebiyatı Vakfı tarafından "Türkçenin en büyük yaşayan şairi" olarak anıldı. Şairlik ve düşünürlük kimliği, hakkındaki tartışmalarla birlikte okunmalıdır.
Başlıca eserleri
- Örümcek Ağı — ilk şiir kitabı (1925).
- Kaldırımlar — şiir kitabı (1928).
- Ben ve Ötesi — şiir kitabı (1932).
- Çile — şiirleri (1962).
- Bir Adam Yaratmak — oyun (1937-1938).
- Sabır Taşı — oyun (1940).
- O ve Ben — anı kitabı (1974).