II. Abdülhamid Tuğrası

Otuz üç yıl saltanat süren "Ulu Hakan"; İslam birliği siyaseti güttü, Hicaz Demiryolu'nu yaptırdı.

II. Abdülhamid, Sultan Abdülmecid'in oğludur; tuğrası "Abdülhamid bin Abdülmecid han el-muzaffer daima" okunur. Saltanatı, 1876 ilk Osmanlı Anayasası (Kanûn-ı Esâsî) ve I. Meşrutiyet'le açılır; ardından uzun bir merkezî idare dönemi gelir. Demiryolları, okullar ve idarî modernleşme ile denge siyaseti onun çağına damga vurur; 1908 II. Meşrutiyet'in ardından 1909'da tahttan indirilmiştir. Tuğranın klasik yapısı, XIX. yüzyıl sonu tezyinatıyla birlikte yerindedir: sere, beyzeler, üç tuğ ve zülfeler. II. Abdülhamid'in imzâsı, imparatorluğun son güçlü merkezîleşme çabasının belgesidir.