Yıldırım Bayezid Tuğrası
Hızlı fetihleriyle "Yıldırım" lakabını aldı; Timur ile Ankara Savaşı'nda esir düştü.
Tuğranın okunuşu
Yıldırım Bayezid'in tuğrası "Bâyezîd bin Murâd Hân" diye okunur, yani "Murad Han oğlu Bayezid". M. Uğur Derman'ın TDV İslâm Ansiklopedisi'ndeki "Tuğra" maddesine göre baba adının ardına "han" unvanının eklenmesi bu padişahın tuğralarıyla başlar. Bu kullanım uzun süre değişmeden sürmüş, I. Mahmud'dan itibaren "han" kelimesi babanın adından alınıp padişahın kendi adının yanına geçmiştir.
Kaynaklar bu noktada ayrışır. Zarif Orgun'un 1949'da yayımlanan incelemesinde Bayezid'in tuğrası henüz bulunmamış olarak gösterilir ve "han" unvanının tuğrada ilk kez I. Mehmed'in (Çelebi) tuğrasında görüldüğü yazılır. Derman'ın 2012 tarihli maddesi ise Bayezid tuğralarından söz eder. Derman bu değerlendirmenin hangi belgelere dayandığını maddede ayrıca belirtmez.
Yapısı
Derman'a göre Bayezid tuğralarında beyzeler sağdaki tuğları keserek uzatılmış, böylece tuğranın kol (hançer) denen parçası ortaya çıkmıştır. Babası I. Murad'ın tuğrasında nûnlar ikiye inerek iç ve dış beyze biçimini almış, zülfe sola geçmiş ve elif aralarına vasla işareti konmuştu. Bayezid'in tuğrasıyla bu yapıya sağa uzanan kol eklenir.
Dua cümlesi konusunda da kaynaklar farklı tarihler verir. Derman "muzaffer dâimâ" ifadesini I. Murad'ın tuğrasında görür. Orgun ise duanın II. Murad'la başladığını yazar. Bayezid'in tuğrasında bu duanın bulunup bulunmadığı incelenen kaynaklarda açıkça belirtilmemektedir.
Kullanıldığı belgeler ve sikkeler
Bayezid döneminde tuğra yalnızca kâğıt belgelerde görülür. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin "Sikke" maddesine göre bu padişahın akçelerinin bir yüzünde "Bâyezîd b. Murâd", öbür yüzünde "hullide mülkühû" (mülkü dâim olsun) yazısı bulunur. Bu yazılar tuğra biçiminde düzenlenmemiştir. Osmanlı sikkelerine tarih konması da Bayezid'den itibaren başlar. Tuğra paralarda ilk kez Ankara Savaşı'ndan sonra, oğlu Emîr Süleyman'ın 1403 tarihli sikkelerinde görülür.
"Nişancı" maddesi, belgeleri düzenleyen nişancının muhtemelen I. Bayezid devrinden itibaren yetkilerinin bir kısmını Dîvân-ı Hümâyun kâtiplerine devrettiğini belirtir. Bayezid'in tuğrasını çeken kişinin adı ise kaynaklarda geçmez.
Fetret Devri'nde Bayezid'in oğulları da kendi adlarıyla tuğra kullanmıştır. Orgun, Emîr Süleyman'ın tuğrasında üç yerine dört elif bulunduğunu, bunun tuğra geleneğinde çok nadir görülen bir istisna olduğunu kaydeder.
Padişahın hayatı ve saltanatı için: Hükümdarın biyografisi