III. Ahmed Tuğrası
Lâle Devri'nin padişahı; ilk Türkçe matbaa (1727) bu dönemde kuruldu.
Tuğranın okunuşu
III. Ahmed'in tuğra metni, belgelenmiş kuralların ışığında "Şah Ahmed bin Mehmed Han el-muzaffer dâimâ" kalıbına uyar. Zarif Orgun'a göre "şah" unvanı I. Ahmed'den II. Mahmud'a kadar bütün padişah tuğralarında bulunur; "han" ise I. Mahmud'a kadar baba adından sonra okunur. III. Ahmed'in babası IV. Mehmed'dir; dolayısıyla metin, III. Mehmed'in oğlu I. Ahmed'in tuğra metniyle aynıdır. Bu okuma bir belgeden değil, kalıptan çıkarılmıştır.
Yapısı
Tuğra klasik bölümlerini korur: sere (kürsü), sola açılan iç ve dış beyze, üç tuğ, zülfeler ve sağa uzanan kol (hançer). Bu çağın ayırt edici bir özelliği tuğranın sağ yanıdır. Ahmet Topal, Midhat Sertoğlu'na dayanarak II. Süleyman'dan sonra tuğraların sağ yanına çiçek ya da yaprak resmi konduğunu, bu usulün III. Ahmed devrinde daha da yaygınlaştığını yazar. M. Uğur Derman da Mustafa Râkım'dan önce tuğranın sağ üst kısmının zaman zaman bir çiçek demetiyle süslendiğini kaydeder.
Özel örnekler ve kitâbeler
Derman'ın TDV maddesi III. Ahmed'in on tuğradan oluşan bir murakka'-ı hâs bıraktığını kaydeder. Madde, Hırka-i Saâdet Dairesi'nin kapısının iki yanında yer alan "Cihânın mâliki hâkān-ı emced şeriat sâliki Sultan Ahmed" metinli tuğralara da dikkat çeker.
Tuğranın taş kitâbelerde düzenli kullanımı da bu saltanatla başlar. Derman'a göre tuğralı kitâbe geleneğinin ilk örneği Büyük Bend'in 1135 (1723) tarihli tamir kitâbesidir.
Edebiyattaki yeri
III. Ahmed'in tuğrası, tuğrayı öven şiirlerin odağındadır. Topal'ın tuğrâiyye türü üzerine incelemesine göre şair Nedim'in "Der-Medh-i Tuğra-yı Sultan Ahmed-i Sâlis" başlıklı kasidesi 39 beyittir ve ilk on bir beyti tuğrayı çeşitli benzetmelerle anlatır. Beyit 12-22 padişahın hattıyla, 23-36 devlet yönetimindeki başarısıyla ilgilidir; son üç beyit dua bölümüdür. Seyyid Vehbî'nin 38 beyitlik kasidesinin ilk 19 beyti de Sultan Ahmed'in tuğrasını tasvir eder; Orgun, aynı şairin kasidesini "Kasîde-i garra der-sitâyiş-i Sultan Ahmed Han" başlığıyla anar. Topal, Vehbî'nin şiirinde sonraki bölümlerin padişahın celî, gubar, nesih, rik'a ve sülüs yazıdaki ustalığını övdüğünü de belirtir.
Padişahın biyografisi için bkz. III. Ahmed'in biyografisi.