Sultan Abdülaziz Tuğrası
Avrupa'yı ziyaret eden ilk Osmanlı padişahı; donanmayı yeniledi.
Sultan Abdülaziz, II. Mahmud'un oğlu, Abdülmecid'in kardeşidir; tuğrası "Abdülaziz bin Mahmud han el-muzaffer daima" okunur. Donanmaya verdiği önemle ve Avrupa'yı resmî ziyaret eden ilk padişah olmasıyla anılır; modernleşme çabaları ağır dış borçlarla iç içe geçmiştir. 1876'da bir saray darbesiyle tahttan indirilmiş, kısa süre sonra ölmüştür. Tuğranın klasik yapısı korunur: adların yazıldığı sere, sol yandaki beyzeler, yukarı yükselen tuğlar ve zülfeler. Abdülaziz'in imzâsı, modernleşme ile malî bunalımın birlikte derinleştiği bir dönemin belgesidir.