Bögü Kağan
Kağan
Maniheizmi resmen kabul eden kağan; Uygur Kağanlığı onun döneminde parladı.
Soyu ve tahta çıkışı
Bögü Kağan, Uygur Kağanlığı'nın üçüncü hükümdarı ve Moyen-çur'un (Bayan Çor) küçük oğludur. Çin kaynaklarında Moyu Kağan ve Dengli Kağan (Tengri Kağan) adlarıyla geçer; şahsî adı Yaoluoge Yidijian'dır. Babasının döneminde doğu bölgesinin başındaydı ve Ulu Bilge Töles Şad unvanını taşıyordu. Tahta 759'da çıktı. Saltanatının sonu Türkçe Vikipedi'de 779, İngilizce Wikipedia'da 780 olarak yazılır. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin Uygurlar maddesi onu, Maniheizm'i resmen kabul eden ve kağanlığı parlatan hükümdar olarak anar.
Tang ile ilişkiler
Bögü'nün Tang ile ilişkisi babasından farklı bir olayla başlar. An Lushan isyanına karşı Uygur yardımı 756-757'de, Moyen-çur döneminde gerçekleşmişti. Bögü tahta çıktıktan sonra isyancı Shi Chaoyi ona ortak sefer önerdi. Wikipedia'ya göre kağan Tang'ın yıkıldığını sanıp yüz bin atlıyla sınıra yürüdü; İmparator Daizong 762'de elçi göndererek ittifak istedi. Kasım 762'de Tang komutanı Li Kuo ile Hebei yakınlarındaki ordugâhta görüştü. Uygur ve Tang kuvvetleri Luoyang yakınında Shi Chaoyi'yi yendi, kağan Nisan 763'te bozkıra döndü. Bu başarının Uygur nüfuzunu artırdığı, fakat Çang'an pazarlarında Uygur askerlerinin sivillere kötü davrandığı da aynı kaynakta anlatılır. 765-768 arasında Uygur birlikleri Tibet'e karşı Tang'a yardım etti. Bögü, Pugu Huai'en'in kızıyla evliydi; kadın 768'de ölünce Daizong 769'da Pugu Huai'en'in başka bir kızını ona gönderdi.
Mani dininin kabulü
Bögü Kağan'ın adı en çok Maniheizm'le anılır. İngilizce Wikipedia, kağanın Luoyang'da dört Mani rahibiyle tanıştığını, onları Ordu-Balık'a getirdiğini ve dini devlet dini ilan ettiğini yazar. Kabul tarihi kaynaklarda değişir: Türkçe Vikipedi 761, İngilizce Wikipedia 763 verir. Aynı kaynaklara göre kağan, Soğd tüccarlarla ilişki kurmuştu; İpek Yolu ticareti Soğdların elindeydi. Bu bağlantı bir yorumdur. 768'de kağan Daizong'dan imparatorluktaki Mani tapınaklarının açılmasını istedi, imparator isteksiz olsa da 771'de izin verdi. Maniheizm, Uygurların batıya göçünden sonra Koço Krallığı'nda da uzun süre yaşadı.
Ölümü
Daizong 779'da ölünce Mani rahipleri kağanı Tang'a sefere teşvik etti. Başvezir Tun Baga Tarkan, Tengri inancına bağlı olduğu ve yeni savaşa karşı çıktığı için saraydaki darbeyi yönetti. Bögü, Wikipedia'ya göre iki üç bin yakınıyla birlikte öldürüldü. Türkçe Vikipedi ölümü, yağma akınlarını yeniden başlatma isteği yüzünden Tun Baga Tarkan ile çıkan anlaşmazlığa bağlar ve Tun Baga Tarkan'ın kağan olduğunu yazar. İki kaynak olayın ayrıntısında ayrışır; ortak nokta Tun Baga Tarkan'ın rolü ve Bögü'nün öldürülmesidir.
Sonrası
Kağanlık bundan sonra yaklaşık altmış yıl daha sürdü; 840'ta Yenisey Kırgızları Ordu-Balık'ı yıktı ve Uygurlar dağıldı. Wikipedia, Koço Krallığı'nda Maniheizm'in 866 dolaylarında zirve yaptığını, 1008'de Mani tapınaklarının Budist tapınaklara çevrildiğini yazar. TDV, Maniheizm'in Uygurların savaşçı ruhunu gevşettiğini ileri sürer; bu bir değerlendirmedir.