İmsak ve iftar vakti nasıl belirlenir? Temkin nedir?
Diyanet takviminde imsak, tan yerinin ağarmaya başladığı fecr-i sâdık anıdır ve güneşin ufkun 18° altında olduğu an olarak hesaplanır. İftar saati ise akşam vaktidir: astronomik gün batımına 7 dakika temkin eklenir. İmsakiyeler arasındaki farklar çoğunlukla açıdan, temkinden ve seçilen ilçeden gelir.
Diyanet’in 2027 dinî günler listesine göre 2027 Ramazan’ı 8 Şubat Pazartesi başlıyor. Ramazan Bayramı’nın ilk günü 9 Mart Salı. Bu yazıda imsakiye okurken bilmeniz gerekenleri topladık.
Vakit yöntemlerinin genel karşılaştırmasını ve İstanbul örneğini namaz vakitleri neden farklı çıkıyor yazısında yaptık. Burada yalnız oruçla ilgili iki vakte bakıyoruz. Dinî hüküm vermiyoruz; fıkhî sorular için Din İşleri Yüksek Kurulu’nun fetvalarına bağlantı veriyoruz.
İmsak nedir, fecr-i sâdık ile fecr-i kâzib nasıl ayrılır?
İmsak, orucun başladığı ve sabah namazı vaktinin girdiği andır. Diyanet’in imsak sayfası bu anı fecr-i sâdığın doğuşuna bağlar. Takvimler, fakihlerin daha ihtiyatlı bulduğu, fecrin ilk belirmeye başladığı vakti esas alır.
Kelime olarak imsak “tutmak, engellemek” demektir. Din İşleri Yüksek Kurulu’nun imsak fetvası, dinî anlamını fecr-i sâdıktan iftara kadar orucu bozan şeylerden uzak durmak diye verir. Halk dilinde ise kelime, oruca başlanan vakit için kullanılır.
Sabaha karşı doğu ufkunda iki ayrı aydınlık görülür. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin fecir maddesi ikisini şöyle ayırır:
| Fecr-i kâzib | Fecr-i sâdık | |
|---|---|---|
| Diğer adı | Birinci fecir | İkinci fecir |
| Görünüşü | Ufuktan göğe dikey yükselen, donuk bir beyazlık | Ufukta yatay olarak boydan boya yayılan beyazlık |
| Hükmü | Gecenin bir bölümü sayılır, ayrı bir hükmü yoktur | Dinî hükümlerde esas alınan fecirdir |
Takvim, fecr-i sâdığı gözle değil hesapla bulur. Bunun için güneşin ufkun altında kaç derecede olduğuna bakılır. Diyanet takviminde bu açı bugün 18°‘dir.
İmsak açısı neden 19°‘den 18°‘e indi?
Diyanet takvimlerinde imsak 1982’den beri 18° ile hesaplanır, daha önce 19° kullanılıyordu. Diyanet’in 17 Temmuz 2013 tarihli basın açıklaması bu geçişi anlatır.
Açıklamaya göre 1949’da Diyanet İşleri Başkanı Ahmet Hamdi Akseki’nin talimatıyla bir komisyon kuruldu. Prof. Fatin Gökmen başkanlığındaki komisyon, imsak için 19°‘yi esas aldı. Başkanlık 1982’de imsaktaki temkini kaldırırken 19° yerine 18°‘i benimsedi.
Açıklama, geçmişteki İslam âlimlerinin büyük çoğunluğunun da 18°‘i kullandığını yazar. Aletli gözlemlerde takvimdeki imsak ile ortalama tan beyazlığı arasında −0,8 ± 3,5 dakika fark ölçülmüştür. Bu sonuç, güneşin ufkun yaklaşık 17,8° altında olduğu ana denk gelir.
Ramazan dışında imsak ile sabah ezanı neden farklı?
Türkiye’de sabah ezanı Ramazan’da imsak vaktinde, Ramazan dışında güneşin doğmasına yaklaşık bir saat kala okunur. Diyanet’in sabah ezanı açıklaması ikincisini idari bir uygulama olarak tanımlar. Amaç, sabah namazının müstehap sayılan vakitte, ortalık biraz aydınlandıktan sonra kılınmasıdır.
| Dönem | Sabah ezanı ne zaman okunur? | Sebebi |
|---|---|---|
| Ramazan | İmsak vaktinde | Oruca başlama zamanını bildirmek |
| Ramazan dışı | Güneşin doğuşuna yaklaşık bir saat kala | Sabah namazının müstehap vaktinde kılınması |
Bu yüzden yıl boyu ezan saatine alışan biri, Ramazan’ın ilk sabahı ezanı çok daha erken duyar. Takvimdeki imsak ise yıl boyunca aynı ölçüyle hesaplanır. Aynı sayfaya göre Ramazan dışında oruç tutanlar da ezanı değil, takvimdeki imsakı esas alır.
İftar neden gün batımından 7 dakika sonra?
Diyanet takviminde akşam vakti, astronomik gün batımından 7 dakika sonra başlar. İmsakiyede iftar saati olarak gördüğünüz saat budur. Aradaki 7 dakika, temkin denen güvenlik payıdır.
Diyanet’in temkin sayfasına göre takvim, bir yerleşim yeri için tek bir vakit belirler. Oysa aynı ilçenin doğusu ile batısı, yüksek ve alçak yerleri arasında küçük farklar vardır. Temkin, tek vaktin bu farklara rağmen her noktada güvenli kalmasını sağlar.
Kurul’un akşam ezanıyla ilgili fetvası aynı sebebi yazar: temkin “yükseklik ve mesafe farkından dolayı” uygulanır. Fetva, imsak ve iftar vakitlerinde “takvimlere göre hareket etmek asıldır” der. Erken iftarın hükmünü de aynı fetvada ayrıca ele alır.
Temkinin bugünkü ölçüsü, Kurul’un 1982 kararıyla belirlendi ve 1983’ten beri uygulanır. İmsakta temkin yoktur. Temkin eklemeyen bir uygulama ise iftarı Diyanet takviminden yaklaşık 7 dakika erken gösterir.
İmsakiyeler neden yayıncıdan yayıncıya farklı?
İmsakiyeler çoğunlukla dört sebepten ayrışır: açı, imsakta temkin, akşamda temkin ve konum. Diyanet’in 2013 açıklaması, ülkede yayımlanan bazı takvimlerin imsakta temkini sürdürdüğünü yazar. Bu takvimler imsakı Diyanet takviminden yaklaşık 20 dakika önce başlatır.
Aynı açıklama, kimi takvimlerin imsakı Diyanet’ten bir saatten fazla sonra başlattığını da not eder. Yurt dışında yaygın yöntemler de farklı açılar kullanır; bunların tablosu ilk yazımızda. Farkın kaynağını şöyle ayırt edebilirsiniz:
| Fark kaynağı | İmsaka etkisi | İftara etkisi | Nasıl anlarsınız? |
|---|---|---|---|
| Farklı imsak açısı | Büyük açı erkene, küçük açı geçe alır | Yok | Fark yalnız imsakta |
| İmsakta temkin | Yaklaşık 20 dakika erken | Yok | İmsak her gün aynı ölçüde erken |
| Akşamda temkin olmaması | Yok | Yaklaşık 7 dakika erken | Güneş ve akşam 7 dakika farklı |
| İl merkezi ya da ilçe | Birkaç dakika | Birkaç dakika | Bütün vakitler aynı yöne kayar |
Yolculukta hangi imsakiyeye bakılmalı?
Yolculukta, bulunduğunuz yerin takvimine bakın. İmsak ve iftar, güneşin o yerdeki konumuna bağlıdır ve şehirden şehre kayar. Diyanet’in vakit kıyaslamaları sayfasına göre Tekirdağ ile Adana arasında öğle vakti farkı yıl boyunca yaklaşık 31 dakikadır.
Yola çıkmadan önce şunları yapın:
- Gideceğiniz ilçeyi Diyanet’in namaz vakitleri sayfasında ya da uygulamanızda seçin. Yurt dışındaki şehirler de listede yer alır.
- Uygulama konumla çalışıyorsa, vardığınızda konumun yenilendiğini kontrol edin.
- Telefonun saat diliminin doğru olduğundan emin olun.
- Yurt dışındaysanız oradaki caminin hangi takvimi kullandığını sorun. Yöntem seçimini yurt dışında namaz vakti nasıl hesaplanır yazısında anlattık.
- Yolculukta oruçla ilgili sorularınızı müftülüğe ya da Diyanet’in ALO 190 Dini Danışma Hattı’na yöneltin.
Uygulamadaki imsakiyeyi nasıl kontrol edersiniz?
Uygulamanızdaki imsakiyeyi Ramazan’dan önce birkaç dakikada resmî takvimle karşılaştırabilirsiniz. Önerdiğimiz sıra şu:
- Uygulamada ilk Ramazan günü, 8 Şubat 2027 için imsak ve akşam saatini not edin.
- Aynı ilçenin Diyanet takvimindeki değerleriyle karşılaştırın.
- Yalnız imsak farklıysa açı ya da yöntem ayarına bakın.
- Akşam yaklaşık 7 dakika erkense uygulama temkin eklemiyordur.
- Ramazan’ın ilk günü ve bayram tarihi Diyanet listesiyle aynı mı, bakın.
Uygulama seçerken bakılacak diğer ölçütleri ezan uygulaması seçerken nelere bakılmalı yazısında topladık.
Mümin 360 imsak ve iftarı nasıl gösteriyor?
Mümin 360, bu yazıdaki ölçütlere göre şöyle çalışır. Eksiğimizi de yazıyoruz:
- Türkiye’de vakitler: Diyanet’in yayımladığı veriden gelir. Yani uygulama imsak ve akşamı kendisi hesaplamaz, resmî takvimi gösterir.
- Veri alınamazsa: Vakitler Diyanet yöntemiyle telefonda hesaplanır ve ekranda kaynak rozeti görünür.
- Yurt dışında: Varsayılan Diyanet yöntemidir. MWL, ISNA ya da Ümmü’l-Kurâ da seçilebilir.
- Ramazan: Ramazan ve Cuma Merkezi’nde sahur, iftar ve imsakiye yer alır.
- Hicri takvim: Kandiller, bayramlar ve Ramazan, Diyanet takvimine göredir. Bulunduğunuz ülkenin resmî takvimi bir gün farklı olabilir.
- Bildirim: Telefonda kurulur; vakit girince ve on beş dakika önce gelir. Odak modu ya da Düşük Güç Modu bildirimi geciktirebilir.
- Eksik: Uygulama şimdilik yalnız iPhone’da. Android sürümü yok.
Kullanım şartlarımızda da yazdığımız gibi, imsak ve iftar gibi kesin vakit gereken durumlarda yerel müftülüğün takvimini esas alın ve ihtiyat payı bırakın. Uygulamada neyi bilerek göstermediğimizi bir ibadet uygulamasında neyi göstermiyoruz yazısında anlattık.
Sık sorulan sorular
2027’de Ramazan ne zaman başlıyor?
Diyanet’in 2027 dinî günler listesine göre 1 Ramazan 1448, 8 Şubat 2027 Pazartesi’dir. Ramazan Bayramı’nın ilk günü 9 Mart 2027 Salı olarak listelenmiştir. Yurt dışında yaşıyorsanız, bulunduğunuz ülkenin takvimi bir gün farklı olabilir.
İmsak ile sahurun bitişi aynı şey mi?
Diyanet takviminde imsak, orucun başladığı vakittir. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre sahurun bitişini belirleyen de fecr-i sâdıktır. Ezan ile sahur arasındaki ayrıntıyı Kurul’un imsak fetvası ele alır.
Uygulamam iftarı Diyanet’ten erken gösteriyor, neden?
En olası sebep, uygulamanın akşam vaktine temkin eklememesidir. Bu durumda fark yaklaşık 7 dakika olur ve güneşin doğuş saatinde de görünür. Fıkhî sorularınızı Din İşleri Yüksek Kurulu’na yöneltebilirsiniz.
Ramazan dışında oruç tutarken ezana mı, imsaka mı bakmalıyım?
Diyanet’in sabah ezanı açıklamasına göre Ramazan dışında ezan, güneşin doğmasına yaklaşık bir saat kala okunur. Aynı açıklama, Ramazan dışında oruç tutanların da takvimdeki imsak vaktini esas almasını söyler.
Mümin 360 - Namaz Kıble Zikir, App Store’da ücretsiz: Mümin 360’ı App Store’da görün. Hassas bir alanda kullanıcısının güvenini önceleyen bir uygulama düşünüyorsanız özel yazılım ve mobil uygulama sayfamıza bakabilirsiniz.
