Erişilebilirlik genelgesi: siteniz kapsamda mı, süre ne zaman?

Web sitelerinin erişilebilirliğini düzenleyen 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, 21 Haziran 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Genelge; kamu kurumlarından bankalara, özel hastanelerden özel okullara, ulaşım şirketlerinden büyük iletişim işletmecilerine kadar uzun bir listeye 1 yıl, elektronik ticaret yapan hizmet sağlayıcılara ise 2 yıl süre tanıyor. Ölçüt, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın yayımladığı WCAG 2.2 temelli A seviyesi kontrol listesi. Aşağıda kimin kapsamda olduğunu, sürelerin nasıl okunabileceğini ve sitede neyin değişmesi gerektiğini sırayla anlatıyoruz.

Genelge tam olarak ne diyor?

Genelgenin konusu “Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği”. Tarihi 20 Haziran 2025, yayımlandığı Resmî Gazete’nin sayısı 32933. Metnin aslını Resmî Gazete’deki genelge sayfasında okuyabilirsiniz.

Genelge, dayanağını 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun’dan alıyor. Metindeki ifade açık: bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin erişilebilirliğinin sağlanması “yasal zorunluluktur”.

Genelgeye göre üç ayrı komisyon çalışıyor:

• İzleme Komisyonu: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı başkanlığında kuruldu. Web siteleri ve mobil uygulamaların erişilebilirliğini izliyor.
• Danışma Komisyonu: Yıl içinde izlenecek siteleri belirleyen izleme planı için görüş veriyor.
• İnceleme Komisyonu: İzlenecek her kurum, kuruluş ve tüzel kişi kendi bünyesinde kuruyor. Kendi sitesini ve uygulamasını teknik olarak inceliyor, raporunu İzleme Komisyonu’na sunuyor.

İzleme sonunda erişilebilir olduğu tespit edilen kurum ve kuruluşlara, Bakanlık tarafından 2 yıl süreyle Erişilebilirlik Logosu kullanma hakkı veriliyor.

Ölçütün kendisi de genelgede adıyla geçiyor: “Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği Kontrol Listesi - A Seviyesi” ile “Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu (WCAG-2.2.)”. İkisi de Bakanlığın resmî internet adresinde yayımlanıyor; kontrol listesinin kendisine ve Bakanlığın genelge duyurusuna buradan ulaşabilirsiniz.

Kimleri kapsıyor, süreler ne zaman doluyor?

Kapsamdaki kurum ve işletmeler

Genelge, kapsamı iki gruba ayırıyor. Her grubun süresi farklı.

Grup	Genelgede sayılanlar	Süre
Birinci grup	Kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, belediyeler, kamu iktisadi teşebbüsleri, belediyeye ait şirket, işletme ve iştirakler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, bankalar, özel hastaneler, Millî Eğitim Bakanlığı izniyle açılan özel öğretim kurumları, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamındaki karayolu taşıtları, yolcu gemileri, demir yolu ve hava yolu ile yolcu taşıyan özel kuruluşlar, Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan işletme belgesi alan A Grubu acenteler, elektronik haberleşme sektöründe 200.000’in üzerinde abonesi olan işletmeciler	1 yıl
İkinci grup	6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında elektronik ticaret yapan hizmet sağlayıcılar	2 yıl

Listede adı geçmeyen işletmeler de var. Bir muayenehane, bir hukuk bürosu, bir mimarlık ofisi ya da bir restoran bu tabloda yer almıyor. Yani genelge bu işletmeler için bir süre koymuyor.

Yine de iki noktayı göz önünde tutmak gerekiyor. Birincisi, sitenizde ürün ya da hizmet satıyorsanız ikinci gruba girip girmediğinizi ayrıca değerlendirmeniz gerekebilir. İkincisi, genelgenin dayandığı ilke herkes için geçerli: engelli ve yaşlı ziyaretçiler de sitenizi kullanabilmeli. Kendi durumunuzu hukuk danışmanınızla teyit etmenizi öneririz.

Sürelerin takvimi

Genelge, süreleri yalnızca “1 yıl içinde” ve “2 yıl içinde” diye veriyor. Sürenin hangi günden başlayacağını ayrıca yazmıyor. Bu yüzden biz kesin bir son tarih vermiyoruz. Yaygın okuma, sürelerin genelgenin yayım tarihinden itibaren işlediği yönünde. Kendi son tarihinizi hukuk danışmanınızla teyit etmenizi öneririz.

Pratik sonuç şu: genelge Haziran 2025’te yayımlandı. Birinci gruptaysanız ve siteniz henüz kontrol listesinden geçmediyse, beklemenin bir anlamı kalmadı. Elektronik ticaret yapıyorsanız da süre sanıldığı kadar uzun değil. Bir sitenin baştan sona erişilebilir hâle getirilmesi tasarım, kod ve içerik ekiplerinin birlikte çalışmasını gerektirir. Bu da zaman alır.

Sürelerin uygulanışı ve izleme takvimi hakkında güncel bilgiyi Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın duyurularından takip etmenizi öneririz.

WCAG 2.2 ne istiyor?

WCAG (Web Content Accessibility Guidelines, yani Web İçeriği Erişilebilirlik Yönergeleri), W3C’nin hazırladığı uluslararası standarttır. 2.2 sürümü 2023’te yayımlandı. Yönergeler dört ilke üzerine kurulu:

1. Algılanabilir: İçerik farklı duyularla algılanabilmeli. Görsellerin metin karşılığı olmalı, videolarda altyazı bulunmalı, metin ile zemin arasında yeterli kontrast olmalı.
2. İşletilebilir: Site yalnız fareyle değil, klavyeyle de kullanılabilmeli. Odaklanılan öğe görünmeli, süre baskısı olmamalı.
3. Anlaşılabilir: Dil sade olmalı, form hataları açıkça söylenmeli, gezinme her sayfada tutarlı olmalı.
4. Sağlam: Kod, ekran okuyucu gibi yardımcı teknolojilerin doğru yorumlayabileceği biçimde yazılmalı.

Başarı ölçütleri üç düzeyde toplanır: A, AA ve AAA. Genelgedeki kontrol listesi A seviyesini esas alıyor. Bu, en temel düzeydir. AA düzeyi bunun üstüne renk kontrastı, metin büyütme ve dokunma hedefi boyutu gibi ek ölçütler getirir.

WCAG 2.2 ile gelen yeni ölçütlerden bazıları günlük kullanımı doğrudan etkiliyor:

• Tutarlı yardım (A): İletişim ya da yardım bağlantısı her sayfada aynı yerde durmalı.
• Gereksiz tekrar girişi (A): Bir formda daha önce girilen bilgi, aynı süreçte yeniden istenmemeli.
• Odağın gizlenmemesi (AA): Klavyeyle odaklanılan öğe, yapışkan bir menünün ya da çerez bandının altında kalmamalı.
• Hedef boyutu (AA): Düğme ve bağlantılar parmakla rahat dokunulacak büyüklükte olmalı.

Sitenizde neyi kontrol etmelisiniz?

Bakanlığın kontrol listesi ayrıntılıdır ve her soru bir başarı ölçütüne dayanır. Başlamadan önce, sık karşılaştığımız eksikleri kendiniz de gözden geçirebilirsiniz:

1. Tüm sayfalarda yalnız klavyeyle (Tab, Shift+Tab, Enter) gezinebiliyor musunuz? Menüler, formlar, açılır pencereler dahil.
2. Odaklanılan öğe her zaman görünür mü?
3. Anlam taşıyan her görselin açıklayıcı bir alternatif metni var mı? Süs görselleri ekran okuyucudan gizlenmiş mi?
4. Sayfa başlıkları sıralı mı? Her sayfada tek bir ana başlık, altında düzenli alt başlıklar var mı?
5. Form alanlarının görünür etiketleri var mı? Hata mesajı hangi alanın neden hatalı olduğunu söylüyor mu?
6. Bilgi yalnız renkle verilmiyor mu? Örneğin zorunlu alanlar yalnız kırmızıyla işaretlenmemeli.
7. Videolarda altyazı, ses içeriklerinde metin karşılığı var mı?
8. Sayfanın dili kodda doğru tanımlanmış mı?
9. Çerez bandı ve açılır pencereler klavyeyle kapatılabiliyor mu, ekran okuyucuya duyuruluyor mu?
10. PDF belgeleriniz de erişilebilir mi? Taranmış görüntü olarak yüklenen bir belge ekran okuyucuya hiçbir şey söylemez.

Otomatik araçlar bu listenin yalnız bir bölümünü yakalar. Lighthouse ya da benzeri bir tarama aracı kontrast hatasını bulur ama bir alternatif metnin anlamlı olup olmadığını bilemez. Bu yüzden klavyeyle ve en az bir ekran okuyucuyla elle test etmek gerekir.

Nasıl başlanır?

Önce durumu ölçmek gerekir. Kontrol listesine göre bir ön inceleme yapılır, eksikler öncelik sırasıyla yazılır. Bazı sorunlar içerik düzeyindedir: alternatif metin yazmak, başlıkları düzenlemek, belgeleri yenilemek. Bazıları ise tasarımın ve kodun içindedir: renk paleti, menü yapısı, form bileşenleri.

İkinci tür sorunlar genellikle tek tek düzeltmeyle çözülmez. Sitenin temel bileşenleri erişilebilir kurulmadıysa, her yeni sayfa aynı hatayı tekrar üretir. Bu durumda tasarım sistemini baştan erişilebilirlik ölçütleriyle kurmak, uzun vadede daha az iş çıkarır.

Biz yeni sitelerde WCAG 2.2 AA düzeyini hedefliyoruz. Genelgedeki A seviyesinin bir üstü. Renk paletini kontrast ölçütlerine göre seçiyor, bileşenleri klavye ve ekran okuyucuyla test ediyoruz. Hazırladığımız beş örnek sitenin mobil Lighthouse ölçümlerinde erişilebilirlik puanı 100. Psikolog Gülşah Yalçın için yaptığımız 85 sayfalık sitede de erişilebilirlik puanı 100; ayrıntılar vaka çalışmasında. Yine de bu puanı yalnız bir başlangıç sayıyoruz; elle yapılan testlerin yerini tutmaz.

Erişilebilirlik ile arama motoru görünürlüğü de çoğu noktada aynı yöne bakar. Sıralı başlıklar, anlamlı bağlantı metinleri ve hızlı sayfalar ikisine birden hizmet eder. Bu konuyu teknik SEO kontrol listesi yazımızda ayrıca ele aldık. Çerez bandı ve formlar söz konusu olduğunda erişilebilirlik kişisel verilerle de kesişir; bunu da KVKK’ya uygun web sitesi yazımızda anlattık.

Sık sorulan sorular

Genelge kapsamında değilsem erişilebilirlik bana gerekmez mi?

Genelge size bir süre koymuyor olabilir. Ama ziyaretçileriniz arasında görme, işitme ya da hareket kısıtı olan kişiler, telefondan küçük ekranla bakan yaşlılar var. Erişilebilir bir site herkes için daha kolay kullanılır.

Erişilebilirlik eklentisi ya da araç çubuğu yeterli olur mu?

Sitenin üstüne eklenen bir araç çubuğu, kodun içindeki sorunları çözmez. Başlık yapısı, form etiketleri, klavye erişimi ve alternatif metinler sayfanın kendisinde doğru olmalıdır. Kontrol listesi de sitenin kendisini değerlendirir.

Mobil uygulamamız da kapsamda mı?

Genelge web siteleriyle birlikte mobil uygulamaları da sayıyor. Kapsamdaysanız uygulamanızın da aynı ölçütlere göre incelenmesi gerekir.

Özet

• 2025/10 sayılı genelge, 21 Haziran 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.
• Kamu kurumları, bankalar, özel hastaneler, özel öğretim kurumları, ulaşım şirketleri, A Grubu acenteler ve büyük iletişim işletmecileri için süre 1 yıl. Elektronik ticaret yapan hizmet sağlayıcılar için 2 yıl.
• Ölçüt, Bakanlığın WCAG 2.2 temelli A seviyesi kontrol listesi.
• Otomatik tarama yetmez; klavye ve ekran okuyucuyla elle test gerekir.
• Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Sitenizin erişilebilirlik durumunu birlikte incelemek isterseniz erişilebilir web sitesi sayfamıza ya da genel web tasarım yaklaşımımıza bakabilirsiniz. Kapsamı kısaca anlatmak için teklif formunu kullanabilirsiniz; en geç iki iş günü içinde dönüyoruz.