Web sitesini teslim alırken neler kontrol edilmeli?
Bir web sitesini teslim alırken yedi alanı kontrol etmek gerekir: içerik ve sayfalar, hız, erişilebilirlik, adresler ve yönlendirmeler, formlar ve e-postalar, yedek ve geri dönüş planı, hesapların devri. Kontrol, teklifte yazan kabul ölçütlerine göre yapılır ve sonuç yazılı bir teslim tutanağına geçer. Eksikler “yayını engelleyen” ve “yayından sonra düzeltilecek” diye ikiye ayrılır.
Bu yazı iki yazımızın arasındaki boşluğu dolduruyor. Yazılım teklifi nasıl okunur? yazısında işin ne zaman “bitti” sayılacağının teklife yazılması gerektiğini anlattık. Web sitesi bakımı neden gerekli? yazısında da yayından sonraki düzenli işleri. Burada ikisinin arasındaki günü, yani teslim gününü ele alıyoruz.
Kabul testi nedir?
Kabul testi, teslim edilen işin teklifte ve kapsamda yazan ölçütleri karşılayıp karşılamadığının müşteri tarafından kontrol edilmesidir. Amaç, “bitti mi?” sorusunun cevabını iki tarafın da önceden gördüğü yazılı bir listeye bağlamaktır.
Kabul testi iki şeye dayanır. Birincisi teklifteki kapsam: hangi sayfalar, hangi işlevler, hangi diller. İkincisi kabul ölçütleri: her teslimatın hangi koşulda tamam sayılacağı. Teklifte ölçüt yoksa teslim günü tartışma çıkar. Bu yüzden ölçütü işin başında yazmak, teslimi kolaylaştırmanın en ucuz yoludur.
Teslimden önce elinizde ne olmalı?
Teslim gününe şu belgelerle girmenizi öneririz:
- Onaylanmış kapsam ve kabul ölçütleri
- Onaylanmış site haritası, yani sayfaların listesi
- Eski bir site varsa eski adreslerin yenilerine eşlendiği tablo
- Sitede kullanılacak metinlerin ve görsellerin son hâli
- Formların hangi adrese gideceği bilgisi
- Devredilecek hesapların listesi
Bunların çoğu tasarım ve geliştirme sürecinde zaten oluşur. Teslim günü yalnızca karşılaştırma yapılır.
Yedi alanda kontrol listesi
Aşağıdaki tabloyu teslim günü yanınızda tutabilirsiniz. Her satırın son sütunu, o maddenin “geçti” sayılması için gereken koşuldur.
| Alan | Ne kontrol edilir | Nasıl kontrol edilir | Geçti sayılması için |
|---|---|---|---|
| İçerik ve sayfalar | Tüm sayfalar var, metinler son hâlinde, görseller yerinde | Site haritasıyla sayfa sayfa karşılaştırma | Onaylı site haritasındaki her sayfa yayında, yer tutucu metin yok |
| Hız | Ana sayfa ve en önemli sayfaların yüklenme hızı | PageSpeed Insights ile mobil ölçüm | LCP 2,5 saniye, INP 200 milisaniye, CLS 0,1 eşiklerinin içinde |
| Erişilebilirlik | Klavyeyle gezinme, alternatif metinler, kontrast, form etiketleri | Klavyeyle elle deneme ve otomatik tarama | Tüm menü ve formlar yalnız klavyeyle kullanılabiliyor |
| Adresler ve yönlendirmeler | Eski adresler yenilerine gidiyor, kırık bağlantı yok | Eşleme tablosundaki adresleri tek tek açmak | Her eski adres doğru yeni sayfaya kalıcı yönlendirmeyle gidiyor |
| Formlar ve e-postalar | Formlar gönderiliyor, e-posta doğru kutuya düşüyor | Her formu gerçek bir deneme mesajıyla göndermek | Mesaj ulaşıyor, istenmeyen posta klasörüne düşmüyor, gönderene onay görünüyor |
| Yedek ve geri dönüş | Sitenin güncel bir yedeği var, geri yükleme biliniyor | Yedeğin yerini ve tarihini görmek | Yedek sizin erişebildiğiniz bir yerde, geri dönüş adımları yazılı |
| Hesap devri | Alan adı, barındırma, analitik, Search Console ve diğer hesaplar | Her hesaba kendi bilgilerinizle giriş yapmak | Her hesapta yönetici yetkisi sizde |
Bu eşiklerden hız satırındakiler Google’ın Core Web Vitals için “iyi” saydığı değerlerdir. Hızın nasıl ölçüleceğini ve laboratuvar ölçümü ile gerçek ziyaretçi verisinin farkını web sitesi hızlandırma yazımızda anlattık.
İçerik ve sayfalar: en çok atlanan kısım
Teslim günü en sık gözden kaçan şey küçük içerik eksikleridir. Bir sayfada kalmış örnek metin, yanlış yazılmış bir telefon numarası, eski bir adres, hiçbir yere gitmeyen bir düğme.
Kontrol ederken şunlara ayrıca bakın:
- Telefon, e-posta ve adres her sayfada aynı mı?
- Her sayfanın kendine ait bir başlığı ve arama sonucunda görünecek kısa açıklaması var mı?
- Çerez metni, aydınlatma metni ve diğer yasal sayfalar yerinde mi?
- Bulunamayan sayfa (404) ekranı tasarlanmış ve kullanıcıyı geri yönlendiriyor mu?
- Paylaşım görselleri doğru mu? Bir sayfa bağlantısını bir mesajlaşma uygulamasına yapıştırıp önizlemeye bakın.
Yasal sayfaların neleri içermesi gerektiğini KVKK’ya uygun web sitesi yazımızda, hangi yükümlülüğün sizi ilgilendirdiğini web siteleri için mevzuat takvimi yazımızda topladık.
Erişilebilirliği beş dakikada nasıl denersiniz?
Uzman olmanız gerekmez. Fareyi bir kenara koyun ve yalnız klavyeyle siteyi gezin.
- Tab tuşuyla sırayla ilerleyebiliyor musunuz?
- Odaklanılan öğe her zaman görünüyor mu?
- Menü açılıyor ve Escape tuşuyla kapanıyor mu?
- Formu yalnız klavyeyle doldurup gönderebiliyor musunuz?
- Bir alanı hatalı bıraktığınızda hata mesajı neyin yanlış olduğunu söylüyor mu?
Bu beş soru her şeyi yakalamaz ama en büyük sorunları gösterir. Erişilebilirliğin hangi kurumlar için yasal bir zorunluluk olduğunu erişilebilirlik genelgesi yazımızda anlattık.
Eski site varsa yönlendirmeler neden kritik?
Bir site yenileniyorsa, eski adreslerin her biri yeni karşılığına kalıcı yönlendirmeyle (301) bağlanmalıdır. Bu yapılmazsa eski adreslere gelen ziyaretçiler ve arama motorları boş bir sayfayla karşılaşır.
Teslim günü eşleme tablosundan en az şu adresleri tek tek açın: en çok ziyaret alan sayfalar, başka sitelerin bağlantı verdiği sayfalar ve eski iletişim sayfası. Her biri doğru yeni sayfaya gitmeli, yönlendirme zinciri oluşmamalı. Yöntemin tamamını web sitesi yenilerken SEO yazımızda adım adım anlattık.
Formlar: gerçek bir mesajla deneyin
Formun ekranda “gönderildi” demesi, mesajın ulaştığı anlamına gelmez. Her formu gerçek bir deneme mesajıyla gönderin ve şunlara bakın:
- Mesaj doğru e-posta kutusuna ulaştı mı?
- İstenmeyen posta klasörüne düştü mü?
- Formu dolduran kişiye bir onay mesajı ya da ekranı gösterildi mi?
- Zorunlu alanlar boş bırakıldığında form uyarıyor mu?
- Form, istenmeyen otomatik gönderimlere karşı korunuyor mu?
E-postalar istenmeyen posta klasörüne düşüyorsa sorun genellikle alan adının e-posta güvenlik kayıtlarındadır. Bunu alan adı, hosting ve kurumsal e-posta yazımızda anlattık.
Hesap devri: her hesaba kendiniz girin
Hesap devri, bir şifrenin size iletilmesiyle tamamlanmış sayılmaz. Her hesaba kendi bilgilerinizle girip yönetici yetkisinin sizde olduğunu görmek gerekir.
Devir için ayrıntılı bir listeyi alan adı, hosting ve kurumsal e-posta yazımızın sonunda verdik. Teslim günü o listeye şunları ekleyin:
- Search Console mülkünde sahip olarak siz tanımlısınız
- Analitik hesabında yönetici olarak siz tanımlısınız
- Varsa içerik yönetim panelinde kendi kullanıcınız var
- Kaynak kod teklifte devredilecek diye yazıyorsa, kod ve kurulum notları elinizde
Kaynak kodun kime ait olacağı teklif aşamasında belirlenir. Bunu teklifin nasıl okunacağını anlattığımız yazıda ayrıca ele aldık.
Teslim tutanağı nasıl tutulur?
Kontrolün sonunda bulunan her eksik bir listeye yazılır. Bu listeyi üç sütuna ayırmanızı öneririz. Bu ayrım, teslim gününü uzayan bir tartışmadan net bir karara dönüştürüyor.
| Sütun | Ne girer | Örnek | Ne olur |
|---|---|---|---|
| Yayını engelleyen | Kapsamda olup çalışmayan, yanlış bilgi veren ya da yasal risk taşıyan her şey | Çalışmayan iletişim formu, yanlış telefon, eksik aydınlatma metni | Yayından önce düzeltilir |
| Yayından sonra | Kapsamda olan ama yayını bekletmeyi gerektirmeyen eksikler | Bir görselin daha iyi kırpılması, küçük bir yazım hatası | Tarihi yazılarak sonraki birkaç gün içinde düzeltilir |
| Yeni istek | Kapsamda olmayan, teslim sırasında akla gelen fikirler | Yeni bir sayfa, ek bir dil, yeni bir form | Ayrı bir değişiklik talebi olarak değerlendirilir |
Üçüncü sütun önemlidir. Teslim günü yeni fikirlerin gelmesi çok doğaldır. Bunları ayrı yazmak, hem mevcut işin bitmesini sağlar hem de yeni fikirlerin kaybolmamasını. Değişiklik taleplerinin nasıl yönetileceğini yazılım teklifi yazımızda anlattık.
Tutanakta iki imza ve bir tarih olur. Birinci sütun boşaldığında site yayına alınır.
Teslimden sonraki ilk haftalar
Site yayına girdiği gün iş bitmez. İlk haftalarda şunlara bakmak gerekir:
- Search Console’da yeni site haritası gönderildi mi, sayfalar dizine giriyor mu?
- Eski adreslerden gelen trafik yeni sayfalara ulaşıyor mu?
- Formlardan gerçek mesajlar geliyor mu?
- Hız ölçümleri gerçek ziyaretçi verisinde de iyi mi?
Bu izlemenin nasıl yapıldığını ve aylık bakımda neler olduğunu web sitesi bakımı yazımızda, Search Console raporlarının nasıl okunacağını da Google Search Console nasıl okunur? yazımızda anlattık.
Sık sorulan sorular
Teslim alırken teknik bilgim yoksa ne yapmalıyım?
Bu listedeki maddelerin çoğu teknik bilgi gerektirmez. Sayfaları site haritasıyla karşılaştırmak, formu denemek, klavyeyle gezinmek ve hesaplara kendiniz giriş yapmak herkesin yapabileceği kontrollerdir. Hız ve yönlendirme gibi maddeler için ekipten ölçüm sonuçlarını yazılı istemeniz yeterlidir.
Teslimden sonra çıkan hatalar kimin sorumluluğunda?
Bu, teklifteki garanti ve destek maddesine bağlıdır. Kapsamda olup çalışmayan bir şey genellikle geliştiren ekibin düzeltmesi gereken bir hatadır. Kapsam dışı yeni bir istek ise ayrı bir değişiklik talebidir; bu ayrımın teklifte yazılı olmasını öneriyoruz.
Teslim tutanağı şart mı?
Yasal bir zorunluluk değildir, ama işi kolaylaştırır. Neyin kontrol edildiği, neyin eksik kaldığı ve neyin sonraya bırakıldığı yazılı olduğunda, aylar sonra çıkan bir soruya bakılacak bir belge olur.
Teslimden sonra siteyi kendimiz güncelleyebilir miyiz?
Teklifte içerik yönetimi varsa evet. Teslim günü içerik panelinde kısa bir deneme yapın: bir metni değiştirin, bir görsel ekleyin, değişikliğin sitede göründüğünü kontrol edin. Panel yoksa güncellemeler bakım kapsamında yapılır.
Yeni sitenizi bu kontrol listesine göre teslim etmemizi isterseniz web tasarım sürecimize, yayından sonraki takip için SEO ve bakım hizmetimize bakabilirsiniz. Projenizi anlatmak için teklif formunu kullanabilirsiniz; en geç iki iş günü içinde dönüyoruz.