Web sitesi yaptırmak istiyorum: adım adım rehber

Web sitesi yaptırmak istiyorsanız işe tasarımcı aramakla değil, dokuz adımlık bir sırayla başlamak gerekir: sitenin amacını yazmak, sayfa listesini çıkarmak, içeriğin durumunu belirlemek, alan adı ve hosting sahipliğini netleştirmek, teklif almak, sözleşme maddelerini okumak, tasarımı onaylamak, yayına almak ve bakımı planlamak. Bu yazıda her adımı sırasıyla anlatıyor, sonunda doldurup gönderebileceğiniz bir brief şablonu paylaşıyoruz.

Neden önce bir sıra gerekiyor?

Çoğu proje aynı yerden aksar. Bir firma bulunur, birkaç örnek site gösterilir, fiyat konuşulur ve iş başlar. Sonra şu sorular gelir: Hangi sayfalar olacak? Metni kim yazacak? Alan adı kimin adına? Yayından sonra güncellemeyi kim yapacak?

Bu soruların hepsi cevaplanabilir. Ama proje ortasında cevaplanınca takvim kayar, kapsam büyür, beklentiler çatışır. Aşağıdaki sıra, bu soruları işin başına taşımak için var.

Her adım bir öncekine dayanıyor. Amacı bilmeden sayfa listesi çıkmaz. Sayfa listesi olmadan doğru teklif alınmaz. Teklif okunmadan sözleşme imzalanmamalı.

1. Sitenin amacı ne?

Bir cümleyle yazın: bu site ziyaretçiye ne yaptıracak?

Cevap çoğu zaman şunlardan biridir: aramak, form doldurmak, randevu almak, teklif istemek, bir ürünü satın almak ya da yalnızca güven duyup sizi hatırlamak. Hepsini birden istemek doğal. Ama birini birincil eylem olarak seçmek gerekir. Tasarımın, sayfa düzeninin ve metnin önceliği buradan çıkar.

Hedef kitleyi de aynı cümleye ekleyin. “Ev tadilatı düşünen ev sahipleri bizi arasın” ile “kurumsal satın alma ekipleri teklif istesin” aynı site değildir.

2. Hangi sayfalar olacak?

Amaç netleşince sayfa listesi çıkarılır. Temel bir kurumsal sitede ana sayfa, hakkımızda, her hizmet için ayrı bir sayfa, iletişim ve yasal metinler bulunur. Sektöre göre randevu, menü, ilan ya da proje sayfaları eklenir.

Listeyi uzun tutmak bir başarı ölçütü değildir. Her sayfanın tek bir soruya cevap vermesi yeterli. Ayrıntılı bir kontrol listesi için kurumsal web sitesinde olması gereken sayfalar yazımıza bakabilirsiniz.

Bu aşamada özel işlevleri de not edin: çok dillilik, randevu, rezervasyon, ürün satışı, üye girişi, başka bir sistemle bağlantı. Kapsamı ve takvimi en çok bunlar değiştirir.

3. İçerik hazır mı?

İçerik; metinler, fotoğraflar, logo, ekip bilgileri, hizmet açıklamaları ve sık sorulan sorulardır. Takvimi en çok etkileyen etken budur.

Üç durumdan biri geçerlidir:

• Hazır. Metinler ve görseller elinizde, yalnızca düzenlenmesi gerekiyor.
• Kısmen hazır. Eski sitede ya da broşürde bir şeyler var, ama güncellenmesi gerekiyor.
• Yok. Her şey sıfırdan yazılacak ve çekilecek.

Hangisi olduğunu baştan söylemek, doğru takvim için şarttır. Biz metni sizinle birlikte kurmayı tercih ediyoruz. Ama işinizi siz bildiğiniz için bilgi ve onay her durumda sizden gelir. Sürenin nasıl değiştiğini web sitesi kaç günde yapılır? yazımızda ayrıntısıyla anlattık.

4. Alan adı ve hosting kimin adına?

Bu adım sıklıkla atlanır ve en çok sorun çıkaran adımdır. Alan adı (örneğin firmaniz.com) sizin adınıza, sizin erişebildiğiniz bir hesapta kayıtlı olmalı. Hosting ve e-posta hesapları için de aynısı geçerli.

Firma değişse bile alan adınız sizde kalmalı. Bunun için yönetim paneline giriş bilgileri sizde olmalı, kayıt bilgilerinde sizin ya da şirketinizin adı yazmalı.

Daha önce bir alan adı aldıysanız ama hangi hesapta olduğunu bilmiyorsanız, şimdi bulmanın tam zamanı. Yayın günü en sık takılan yer burasıdır.

5. Teklif nasıl alınır?

Brief hazır olunca teklif istemek kolaylaşır. Aynı brief’i birkaç firmaya gönderirseniz, gelen teklifleri de aynı ölçüyle karşılaştırabilirsiniz.

Bir teklifi okurken fiyattan önce şunlara bakın: kapsamda hangi sayfalar ve işlevler var, kaç revizyon turu dahil, içerik kimin sorumluluğunda, teslim tarihleri neye bağlı, yayından sonra ne oluyor? Bir teklifin satır satır nasıl okunacağını yazılım teklifi nasıl okunur? yazımızda topladık.

Bir uyarı daha. Kapsamı belirsiz bir teklif, düşük görünse bile sonradan büyüyebilir. Kapsamı net bir teklif ise neyin dahil olduğunu ve neyin olmadığını baştan söyler. İkincisini tercih edin.

Bizim tarafımızda bu adımı teklif sihirbazı kolaylaştırıyor. Sektörünüzü, istediğiniz sayfaları ve özellikleri seçiyorsunuz; talebiniz kapsamıyla birlikte bize ulaşıyor.

6. Sözleşmede hangi maddeler olmalı?

Sözleşme, konuşulanların yazılı hâlidir. Uzun olması gerekmez, ama şu maddeleri içermelidir:

Madde	Neden önemli?
Kapsam	Hangi sayfalar ve işlevler dahil, hangileri değil
Takvim ve aşamalar	Her aşamada sizden ne beklendiği, teslim tarihlerinin neye bağlı olduğu
Revizyon turları	Kaç tur dahil, ek turun nasıl işleyeceği
İçerik sorumluluğu	Metin ve görseli kimin üreteceği, telif durumu
Sahiplik ve erişim	Alan adı, hosting, kaynak kod ve hesapların kime ait olduğu
Ödeme planı	Ödemenin hangi aşamalara bağlı olduğu
Kişisel veri	Formlarla toplanan verinin nasıl işleneceği, aydınlatma metni
Yayın sonrası	Yayından sonra hata düzeltmenin süresi, kapsamı ve bakım seçeneği
Kapsam değişikliği	Yeni bir istek geldiğinde nasıl değerlendirileceği

Kişisel veri maddesi özellikle önemli. İletişim formu bile kişisel veri toplar. Bu konuyu KVKK uyumlu web sitesi yazımızda ayrıca ele aldık.

7. Tasarım nasıl onaylanır?

Tasarım genellikle iki adımda ilerler. Önce bir tasarım yönü gelir: renkler, yazı tipleri, genel his. Sonra sayfa türlerinin tasarımı gelir: ana sayfa, hizmet sayfası, iletişim gibi.

Onay verirken iki şeye dikkat edin. Birincisi, tasarımı telefonda da görün. Ziyaretçilerin önemli bir kısmı siteye telefondan gelir. İkincisi, geri bildirimi tek bir listede toplayın. Farklı kişilerden ayrı ayrı gelen yorumlar aynı konuyu tekrar tekrar açar.

Tek bir karar verici belirlemek bu aşamayı kısaltır. Yorumlar birden fazla kişiden gelebilir; son sözü bir kişi söylemeli.

8. Yayına alırken ne kontrol edilir?

Yayın, bir düğmeye basmaktan fazlasıdır. Yayından önce şunları kontrol ediyoruz:

• Sayfaların telefonda, tablette ve masaüstünde doğru göründüğü
• Formların gerçekten ulaştığı ve kişisel veri metinlerinin yerinde olduğu
• Sayfa başlıkları, açıklamalar, site haritası ve arama motoru kayıtları
• Hız ve erişilebilirlik ölçümleri
• Eski bir site varsa, eski adreslerin yeni adreslere yönlendirilmesi

Bu kontrolleri bir listeye bağlamak, yayın gününü sakin geçirmenin en kolay yoludur. Yayından sonraki ilk haftalarda da arama motoru raporlarını izliyor, sayfaların dizine eklenip eklenmediğine bakıyoruz.

9. Yayından sonra ne olacak?

Site yayına alındığı gün bitmez. Güncellemeler, yeni sayfalar, küçük düzeltmeler, güvenlik ve yedekleme devam eder. Bunu kimin yapacağını yayından önce konuşmak gerekir.

Bazı işletmeler içeriği kendisi günceller, teknik bakımı firmaya bırakır. Bazıları her şeyi firmaya bırakır. İkisi de olur; önemli olan belirsiz kalmaması. Bakım planı yazılı olursa, küçük bir düzeltme için kimi arayacağınızı düşünmezsiniz. Biz yayından sonra aylık bakım seçeneği sunuyoruz; isteyen işletme içeriği kendisi de güncelleyebiliyor.

Brief şablonu: kopyalayıp doldurun

Aşağıdaki şablonu kopyalayıp doldurabilir, teklif istediğiniz firmalara aynen gönderebilirsiniz. Her satıra bir iki cümle yeterli. Bilmediğiniz yerleri “bilmiyorum” diye bırakın; o da bir bilgidir.

## Web sitesi brief'i

- **İşletme:** (Ad, ne iş yaptığınız, kaç yıldır)
- **Hedef kitle:** (Siteye kim gelecek? Hangi sorunla?)
- **Birincil eylem:** (Ziyaretçi ne yapsın? Arasın, form doldursun, randevu alsın...)
- **İstenen sayfalar:** (Ana sayfa, hakkımızda, hizmetler, iletişim...)
- **Beğendiğiniz örnek siteler:** (2-3 adres ve neyini beğendiğiniz)
- **Beğenmediğiniz örnekler:** (Varsa, neden)
- **İçerik durumu:** (Hazır / kısmen hazır / yok; fotoğraflar var mı?)
- **Diller:** (Yalnızca Türkçe / Türkçe ve İngilizce / diğer)
- **Özel işlevler:** (Randevu, rezervasyon, ürün satışı, üye girişi, entegrasyon...)
- **Mevcut site ve alan adı:** (Var mı? Kimin adına kayıtlı?)
- **Takvim:** (İstenen yayın tarihi ve bu tarihin neye bağlı olduğu)
- **Karar verici:** (Son onayı kim verecek?)
- **Yayın sonrası:** (Güncellemeyi siz mi yapacaksınız, bakım mı istiyorsunuz?)

Şablonu doldurmak yaklaşık yarım saat sürer. Ama ilk görüşmeyi çok daha verimli kılar. Konuşma “ne istiyorsunuz?” sorusuyla değil, “şu sayfada şunu nasıl çözelim?” sorusuyla başlar.

Sık yapılan hatalar neler?

• Örnek siteyle başlamak. Beğenilen bir site iyi bir referanstır, ama amaç yerine geçmez.
• Alan adını firmaya bırakmak. Kayıt sizin adınıza değilse, ileride devir zorlaşır.
• İçeriği sona bırakmak. Tasarım biter, sayfalar boş bekler.
• Yalnızca fiyata bakmak. Kapsamı farklı iki teklif aynı ölçüyle karşılaştırılamaz.
• Bakımı konuşmamak. Yayından sonra kimin ne yapacağı belirsiz kalır.

Sık sorulan sorular

Brief hazırlamadan teklif isteyebilir miyim?

İsteyebilirsiniz. Ama gelen teklifler büyük ihtimalle birbirinden çok farklı varsayımlara dayanır ve karşılaştırması zorlaşır. Kısa bir brief bile bu farkı azaltır.

Alan adımı firma alabilir mi?

Teknik olarak alabilir. Ama kayıt sizin ya da şirketinizin adına yapılmalı ve yönetim paneline erişim sizde olmalı. Biz alan adını her zaman müşterinin adına kaydettiriyoruz.

Metinleri kendim yazmak zorunda mıyım?

Hayır. Metinler sizinle birlikte de yazılabilir. Ama hizmetlerinizi, müşterilerinizi ve çalışma biçiminizi siz bildiğiniz için bilgi ve son onay sizden gelir.

Önce küçük başlayıp sonra büyütebilir miyim?

Çoğu zaman bu iyi bir yoldur. Temel sayfalarla yayına çıkıp kalan sayfaları sonra eklemek mümkündür. Önemli olan yapının baştan büyümeye uygun kurulmasıdır.

Özet

Web sitesi yaptırmak, amacı yazmakla başlar ve bakımı planlamakla devam eder. Arada sayfa listesi, içerik, alan adı sahipliği, teklif, sözleşme, tasarım onayı ve yayın adımları vardır. Bu sırayı izlemek ve brief şablonunu doldurmak, projenin ortasında çıkacak soruların çoğunu baştan cevaplar.

Brief’iniz hazırsa teklif sihirbazından sayfalarınızı ve özelliklerinizi seçebilirsiniz. Nasıl çalıştığımızı web tasarım sayfamızda anlattık. Talebinize en geç iki iş günü içinde dönüyoruz.