II. Murad
Padişah
Varna ve II. Kosova zaferleri ile Balkanları sağlamlaştırdı; oğlu Fatih'i hazırladı.
Hayatı ve tahta çıkışı
Murad, Haziran 1404'te Amasya'da, I. Mehmed'in oğlu olarak doğdu. On iki yaşına girdiğinde Amasya, Tokat, Sivas, Çorum ve Osmancık'ı kapsayan Rum vilâyetinin idaresine gönderildi. Kaynaklar, burada âlimler, şairler ve mutasavvıflarla meclisler düzenlediğini kaydeder.
1421'de babası ölünce on yedi yaşında tahta çıktı. Saltanatının ilk yılları zorlu geçti. Bizans'ın desteklediği amcası Mustafa Çelebi, Osmanlı kaynaklarında "Düzmece" diye anılarak tahta hak iddia etti; ardından küçük kardeşi Mustafa da isyan etti. Murad her iki tehdidi 1421-1423 arasında bertaraf etti. Bizans'ın tutumuna karşılık 2 Haziran 1422'de İstanbul'u kuşattı, ancak şehir alınamadı.
Saltanatı
Devleti yeniden sağlamlaştıran Murad, 1430'da Selanik'i Venediklilerden aldı. Anadolu beylikleri ve Sırbistan üzerinde Osmanlı nüfuzunu yeniden kurdu. 1440'ta Macarların elindeki Belgrad'ı altı ay kuşattı, fakat sonuç alamadı. 1443'te Hunyadi Yanoş komutasındaki Macar ordusunun Balkanlar'a yönelik seferi, 24 Kasım 1443 İzladi çarpışmasıyla Osmanlı'yı zor durumda bıraktı. Haziran 1444'te on yıllık bir barış (Edirne-Segedin) imzalandı.
Barışın ardından, Ağustos 1444'te Murad tahtı genç oğlu Mehmed'e bırakıp Manisa'ya çekildi. Kısa süre sonra Macarlar barışı bozup Haçlı ordusuyla yeniden harekete geçince devlet adamlarının çağrısıyla orduya döndü. 10 Kasım 1444'teki Varna Savaşı'nda Osmanlı hatları bir ara dağıldıysa da Macar Kralı Ladislas'ın yeniçerilerce kuşatılıp öldürülmesiyle kesin bir zafer kazanıldı. Murad yeniden Manisa'ya döndü.
1446'da Edirne'de yeniçerilerin Buçuktepe isyanı ve genç padişahın yönetimine dair kaygılar, Murad'ın yeniden tahta çıkmasıyla sonuçlandı. Aynı yılın sonbaharında Mora'ya sefer düzenledi. 17-20 Ekim 1448'de Hunyadi'nin yeni ordusuna karşı II. Kosova Savaşı'nı kazandı. Bu iki zafer, Balkanlar'daki Haçlı tehdidini büyük ölçüde geriletti.
Yönetim ve kültür
Murad döneminde Edirne, devletin siyasî ve kültürel merkezi olarak gelişti. Edirne'deki Üç Şerefeli Cami ve Ergene Köprüsü, TDV İslâm Ansiklopedisi'nin andığı eserleri arasındadır. Bursa'daki Muradiye Külliyesi de onun adını taşır. "Murâdî" mahlasıyla şiirler yazdı; ilim ve edebiyat adamlarını himaye etti.
Ölümü ve mirası
II. Murad, 3 Şubat 1451'de Edirne'de kırk yedi-kırk sekiz yaşlarında öldü. Kaynaklar ölümünü bir felce bağlar. Bursa'da Muradiye Külliyesi'ndeki türbesine defnedildi. Tahta ikinci kez oğlu Mehmed geçti ve iki yıl sonra İstanbul'u fethetti.
Otuz yıla yakın saltanatı, Fetret Devri'nden yeni çıkmış devletin Balkanlar ve Anadolu'da kalıcı olarak yerleştiği evre olarak değerlendirilir. Tahttan isteyerek çekilip sonra yeniden başa dönmesi de Osmanlı tarihinde benzeri az görülen bir durumdur.
Kronoloji
- 1404 — Amasya'da doğumu
- 1421 — Tahta çıkışı; Mustafa Çelebi isyanı
- 1422 — İstanbul kuşatması
- 1430 — Selanik'in alınması
- 1440 — Belgrad kuşatması
- 1444 — Edirne-Segedin barışı; tahttan çekilmesi; Varna zaferi (10 Kasım)
- 1446 — Yeniden tahta çıkışı; Mora seferi
- 1448 — II. Kosova Savaşı
- 1451 — Edirne'de ölümü (3 Şubat)