Dede Korkut Kitabı

Bir ozan, bir kâhin, bir bilge. Oğuz beylerinin on iki hikâyesini söyler — her birinin sonunda söz söyler.

Dede Korkut Oğuz'un ulu kişisidir. Kopuzunu eline alır, atının yelesine yaslanır, başlar söylemeye: Dirse Han Oğlu Boğaç Han'ın boyunu, Bamsı Beyrek'in boyunu, Kazan Bey'in evi yağmalandığını, Basat'ın Tepegöz'ü öldürdüğünü. On iki boy, on iki gece. Her boy bir bey, bir savaş, bir aşk, bir intikam.

Boyların kahramanları çıplak değildir: babalarının adını, atalarının soyunu sırtlanırlar. Boğaç Han bir boğanın boynuzunu kırar, on beş yaşında ad alır. Beyrek nişanlısı Banı Çiçek'i on altı yıl bir zindandan çıkamadan bekler. Kazan Bey evi yağma edildiğinde döner, atına biner, eşi Burla Hatun'u, oğlu Uruz'u kurtarmaya gider.

Her boyun sonunda Dede Korkut gelir. Kopuzunu kurar, son sözü söyler: "Yom vereyim hânım, bu yurda gelen er, bu evden geri dönsün." Bir duâ, bir kehânet, bir mühür. Boy biter, Dede gider.

UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası (2018). Türk dilinin en eski büyük edebî anıtlarından biri; Oğuz Türkçesinin Anadolu öncesi şeklini yaşatan tek metin. "Boy" — Türk destân formunun adı; Dede Korkut o formun ustasıdır.