Ötüken'in Orhun bozkırından Ankara'nın çıplak yaylasına, Türk devletinin bin yıl boyunca taht kurduğu şehirler. Her birinde bir hânedânın izi, bir başkentin yorgunluğu, yeni bir başlangıcın taşı.
17 başkent · bin yılMoğolistan · Orhun-Selenga havzası
Bozkır Türk devletlerinin kutsal saydığı merkez. Bir şehir değil, bir yurt: Orhun Irmağı’nın aktığı, kağanın otağının ve ordusunun kurulduğu bölge. Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtları bu toprağa dikildi.
— Wikimedia CommonsMoğolistan · Orhun Vâdisi (Hârbalgas)
Uygurların kurduğu ilk büyük Türk şehri — bozkırda taştan duvar, kerpiçten saray. Maniheist dinin resmî başkenti olarak yükseldi; surları yirmi beş metreye varan bir kale-payitahttı. 840'ta Kırgızlar tarafından yıkıldı.
— Wikimedia CommonsKırgızistan · Çuy Vâdisi (Burana harabesi)
İslâmiyet'i kabul eden ilk büyük Türk devletinin merkez başkenti. Yusuf Has Hâcib Kutadgu Bilig'i 1069'da burada yazıp Karahanlı hakanına sundu — Türk siyâset düşüncesinin ilk anıt eseri bu şehirden çıktı.
— Wikimedia CommonsAfganistan · Gazne vilâyeti
Sultan Mahmud döneminde dünyanın başkenti sayıldı. Hint seferleriyle taşınan altın, mermer ve âlim burada birikti; Firdevsî Şehnâme'yi onun sarayında okudu, Bîrûnî Hindistan kitabını burada yazdı. Türk-İslâm sentezinin ilk imparatorluk laboratuvarı.
— Wikimedia Commonsİran · İsfahan vilâyeti
Tuğrul Bey’in 1051’de aldığı şehir; Melikşah imparatorluk merkezini Rey’den buraya taşıyınca Büyük Selçuklu’nun başkenti oldu. Melikşah ve veziri Nizâmülmülk burada medreseler kurdu ve burada gömüldü. Sencer 1118’de merkezi Merv’e aldı; Selçuklu dönemi Cuma Camii dört eyvanlı avlulu biçimini bu çağda kazandı.
— Wikimedia CommonsTürkmenistan · Köhne Ürgenç
.JPG?width=900)
Harezmşahların başkenti, İpek Yolu’nun kuzey kavşağı. Moğol kuşatmasına karşı halk şehri birkaç ay savundu; 1221’de şehir yıkıldı. Moğollar Ceyhun bentlerini açıp her yanı sular altında bıraktı.
— Wikimedia CommonsTürkiye · İç Anadolu
Anadolu'da kurulan ilk Türk başkenti. I. Alâeddin Keykubat'ın devrinde mimârî, edebiyat ve tasavvuf zirveye çıktı. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî buraya geldi, burada yaşadı, burada gömüldü; Mesnevî bu şehrin tozunda yazıldı.
— Wikimedia CommonsRusya · Aşağı İdil, Aktübe kolu (Selitrennoye ve Tsarev harabeleri)
Batu Han’ın Volga kıyısında kurduğu, Berke Han devrinde gerçek bir kente dönüşen Altın Orda başkenti. Berke’nin İslâm’ı kabulüyle cami, medrese ve kervansaraylarla donandı; XIV. yüzyıl ortasında nüfusunun 75.000 olduğu kaydedilir. Timur 1395 – 1396 kışında şehri yaktı ve yağmaladı.
— Wikimedia CommonsÖzbekistan · Zerefşan Vâdisi
Timur’un başşehir yapıp çeşitli bölgelerden âlim ve sanatkârları topladığı şehir. Bibi Hanım Camii, Şâh-ı Zinde türbeleri ve Registan’daki Uluğ Bey Medresesi Timurlu döneminin eserleridir. Torunu Uluğ Bey’in rasathanesi de burada kuruldu.
— Wikimedia CommonsAfganistan · Herât vilâyeti
Timur sonrası medeniyetin merkezi. Şahruh'un karısı Gevher Şâd Begüm'ün câmii, Hüseyin Baykara'nın sarayı, Câmî'nin gazelleri, Behzâd'ın minyatürleri, Ali Şir Nevâî'nin Çağatayca'sı — hepsi bu şehrin bir kuşağında patladı. Şark Floransası.
— Wikimedia Commonsİran · Doğu Azerbaycan
%20mosque%2C%20Tabriz%2C%20Iran.jpg?width=900)
İlhanlıların Gâzân Han devrinde en parlak günlerini yaşadığı, sonra Akkoyunlu Uzun Hasan’ın ve Şah İsmâil’in payitahtı olan şehir. 1514 Çaldıran’dan sonra Yavuz Sultan Selim şehre girdi; Osmanlılar Tebriz’i sonraki yıllarda da defalarca aldı. Safevî başkenti XVI. yüzyılın ikinci yarısında buradan taşındı.
— Wikimedia CommonsTürkiye · Bilecik, kuzeybatı Anadolu
Bir devletin başladığı uç yerleşmesi. Ertuğrul Gazi ile Osman Gazi’nin yurt edindiği, Osman döneminde ilk idarî merkez olan kasaba. Burada Ertuğrul Gazi Türbesi durur; Osman Gazi’nin cenazesi önce buraya, sonra Bursa’ya nakledildi.
— Wikimedia CommonsTürkiye · Marmara, Uludağ eteği
Osmanlı'nın ilk gerçek başkenti. Orhan Gazi, I. Murad ve Yıldırım Bayezid'in türbeleri, devletin çocukluk taşları. Yeşil Câmi, Yeşil Türbe ve Ulu Câmi: Selçuklu hâfızasının yerleşik düzene dönüştüğü mimârî laboratuvar.
— Wikimedia CommonsTürkiye · Trakya, üç nehir kavşağı
Osmanlı'nın Avrupa'ya açılan başkenti. I. Murad'dan Fâtih'in ergenliğine kadar burada yönetildi. II. Mehmed buradan İstanbul'a yürüdü. İki yüz yıl sonra Mimar Sinan, en olgun eseri Selimiye'yi başka şehre değil bu eski payitahta hediye etti.
— Wikimedia CommonsTürkiye · İki kıta, üç deniz
Dört yüz altmış dokuz yıllık Osmanlı başkenti, üç kıtaya hükmeden bir imparatorluğun kalbi. Fâtih'in fethinden Vahideddin'in çıkışına kadar burada karar verildi, burada yazıldı, burada inşâ edildi. Topkapı'dan Dolmabahçe'ye bir hâfızanın silsilesi.
— Wikimedia CommonsHindistan · Yamuna kıyısı
Bâbur'un kurduğu, Ekber'in büyüttüğü, Şâh Cihân'ın yeniden inşâ ettiği Türk-Moğol payitahtı. Çağatayca konuşan bir hânedânın Hindistan'da kurduğu cihân şehri — Kızıl Kale'nin kapısından girip Câmî Mescid'in avlusunda biten bir hâfıza.
— Wikimedia CommonsTürkiye · İç Anadolu yaylası
İmparatorluktan cumhuriyete geçilen şehir. İstanbul'un saltanat hâfızasından ayrı bir başlangıç istendiğinde, çıplak yaylanın bu kadîm kalesi seçildi. Mustafa Kemal'in çalışma odasından bugünkü meclise, yüz yıllık genç bir başkent.
— Wikimedia CommonsOtağ taşınır, başkent kalır. Bir taht yer değiştirdiğinde, ardında yalnız bir şehir değil, bir hâfıza bırakır.