Ötüken'in Orhun bozkırından Ankara'nın çıplak yaylasına, Türk devletinin bin yıl boyunca taht kurduğu şehirler. Her birinde bir hânedânın izi, bir başkentin yorgunluğu, yeni bir başlangıcın taşı.
17 başkent · bin yılMoğolistan · Orhun-Selenga havzası
Bozkır Türk devletinin kutsal kalbi. Bir şehir değil, bir vâdi: Orhun ile Selenga'nın aktığı, dağların alçaldığı, kağanların otağ kurduğu yer. Tonyukuk, Bilge ve Kül Tigin yazıtları bu toprağa dikildi.
— Wikimedia CommonsMoğolistan · Orhun Vâdisi (Hârbalgas)
Uygurların kurduğu ilk büyük Türk şehri — bozkırda taştan duvar, kerpiçten saray. Maniheist dinin resmî başkenti olarak yükseldi; surları yirmi beş metreye varan bir kale-payitahttı. 840'ta Kırgızlar tarafından yıkıldı.
— Wikimedia CommonsKırgızistan · Çuy Vâdisi (Burana harabesi)
İslâmiyet'i kabul eden ilk büyük Türk devletinin merkez başkenti. Yusuf Has Hâcib Kutadgu Bilig'i 1069'da burada yazıp Karahanlı hakanına sundu — Türk siyâset düşüncesinin ilk anıt eseri bu şehirden çıktı.
— Wikimedia CommonsAfganistan · Gazne vilâyeti
Sultan Mahmud döneminde dünyanın başkenti sayıldı. Hint seferleriyle taşınan altın, mermer ve âlim burada birikti; Firdevsî Şehnâme'yi onun sarayında okudu, Bîrûnî Hindistan kitabını burada yazdı. Türk-İslâm sentezinin ilk imparatorluk laboratuvarı.
— Wikimedia Commonsİran · İsfahan vilâyeti
Tuğrul Bey'in fethinden Sencer'e kadar Büyük Selçuklu'nun başkenti. Melikşah ve veziri Nizâmülmülk burada yönetti; Nizâmiyye medreseleri buradan tüm İslâm coğrafyasına yayıldı. Câmî-i Atîk'in dört eyvanlı plânı, Türk-İran mimarîsinin temel kalıbı oldu.
— Wikimedia CommonsTürkmenistan · Köhne Ürgenç
.JPG?width=900)
Harezmşahların başkenti, İpek Yolu'nun kuzey kavşağı. Alâeddin Muhammed döneminde İslâm dünyasının en büyük şehirlerinden biriydi; 1220'de Cengiz Han'ın oğullarının altı aylık kuşatması sonrasında yıkıldı. Nehir yönü değiştirildi, üzerine su salındı.
— Wikimedia CommonsTürkiye · İç Anadolu
Anadolu'da kurulan ilk Türk başkenti. I. Alâeddin Keykubat'ın devrinde mimârî, edebiyat ve tasavvuf zirveye çıktı. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî buraya geldi, burada yaşadı, burada gömüldü; Mesnevî bu şehrin tozunda yazıldı.
— Wikimedia CommonsRusya · Volgograd, Volga aşağı havzası
Volga kıyısında, kuzey ipek yolunun üzerinde kurulan bozkır metropolü. Berke Han'ın İslâm'ı kabulüyle Müslüman bir Türk-Moğol başkenti oldu; Özbek Han devrinde nüfusu yüz binlere ulaştı. Timur 1395'te yerle bir etti — bugün açık arazi.
— Wikimedia CommonsÖzbekistan · Zerefşan Vâdisi
Timur'un cihan başkenti. Damgalanan her seferden ustalar, mimarlar ve âlimler buraya sürüldü; Registan meydanı, Bibi Hânım Câmii ve Şah-ı Zinde külliyesi onun zaferinin taşı. Torunu Uluğ Bey'in rasathânesi astronominin Türk-İslâm zirvesi oldu.
— Wikimedia CommonsAfganistan · Herât vilâyeti
Timur sonrası medeniyetin merkezi. Şahruh'un karısı Gevher Şâd Begüm'ün câmii, Hüseyin Baykara'nın sarayı, Câmî'nin gazelleri, Behzâd'ın minyatürleri, Ali Şir Nevâî'nin Çağatayca'sı — hepsi bu şehrin bir kuşağında patladı. Şark Floransası.
— Wikimedia Commonsİran · Doğu Azerbaycan
%20mosque%2C%20Tabriz%2C%20Iran.jpg?width=900)
Türk-İran sınırının başkenti. Akkoyunlu Uzun Hasan ve sonra Şah İsmâil'in payitahtı; Türkçe ve Farsça'nın aynı sarayda konuşulduğu, hat ve minyatür ekollerinin yan yana çiçeklendiği şehir. 1514 Çaldıran sonrasında Osmanlı sınırına yaklaştığı için arka plana çekildi.
— Wikimedia CommonsTürkiye · Bilecik, kuzeybatı Anadolu
Bir devletin başladığı ahşap karargâh. Ertuğrul Gazi ile Osman Gazi'nin yurt edindiği uç beyliği — bir hânedânın değil, altı yüz yıllık bir imparatorluğun ilk ocağı. Burada bir beyin türbesi, oradan büyüyen bir cihân devletinin tek tanığı.
— Wikimedia CommonsTürkiye · Marmara, Uludağ eteği
Osmanlı'nın ilk gerçek başkenti. Orhan Gazi, I. Murad ve Yıldırım Bayezid'in türbeleri, devletin çocukluk taşları. Yeşil Câmi, Yeşil Türbe ve Ulu Câmi: Selçuklu hâfızasının yerleşik düzene dönüştüğü mimârî laboratuvar.
— Wikimedia CommonsTürkiye · Trakya, üç nehir kavşağı
Osmanlı'nın Avrupa'ya açılan başkenti. I. Murad'dan Fâtih'in ergenliğine kadar burada yönetildi. II. Mehmed buradan İstanbul'a yürüdü. İki yüz yıl sonra Mimar Sinan, en olgun eseri Selimiye'yi başka şehre değil bu eski payitahta hediye etti.
— Wikimedia CommonsTürkiye · İki kıta, üç deniz
Dört yüz altmış dokuz yıllık Osmanlı başkenti, üç kıtaya hükmeden bir imparatorluğun kalbi. Fâtih'in fethinden Vahideddin'in çıkışına kadar burada karar verildi, burada yazıldı, burada inşâ edildi. Topkapı'dan Dolmabahçe'ye bir hâfızanın silsilesi.
— Wikimedia CommonsHindistan · Yamuna kıyısı
Bâbur'un kurduğu, Ekber'in büyüttüğü, Şâh Cihân'ın yeniden inşâ ettiği Türk-Moğol payitahtı. Çağatayca konuşan bir hânedânın Hindistan'da kurduğu cihân şehri — Kızıl Kale'nin kapısından girip Câmî Mescid'in avlusunda biten bir hâfıza.
— Wikimedia CommonsTürkiye · İç Anadolu yaylası
İmparatorluktan cumhuriyete geçilen şehir. İstanbul'un saltanat hâfızasından ayrı bir başlangıç istendiğinde, çıplak yaylanın bu kadîm kalesi seçildi. Mustafa Kemal'in çalışma odasından bugünkü meclise, yüz yıllık genç bir başkent.
— Wikimedia CommonsOtağ taşınır, başkent kalır. Bir taht yer değiştirdiğinde, ardında yalnız bir şehir değil, bir hâfıza bırakır.